(Unless otherwise stated, the copyright of the materials included belong to Jan Woreczko & Wadi.)
Schwetz (Świecie)
Z Wiki.Meteoritica.pl
m (→Bibliografia) |
m (→Kolekcje) |
||
Linia 54: | Linia 54: | ||
|- | |- | ||
| {{Wielokropek}} | | {{Wielokropek}} | ||
+ | |- | ||
+ | | [[Cluj, Min. Mus. Univ.]] || 28,5 g || | ||
|- | |- | ||
| ''[[Olsztyńskie Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne|Olsztyńskie Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne]]'' (Pilski 1999) || 6,4 g (s) || fragment odcięty od płytki z kolekcji [[PAN Muzeum Ziemi w Warszawie]]; fotografia fragmentu na portalu IMCA Insights | | ''[[Olsztyńskie Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne|Olsztyńskie Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne]]'' (Pilski 1999) || 6,4 g (s) || fragment odcięty od płytki z kolekcji [[PAN Muzeum Ziemi w Warszawie]]; fotografia fragmentu na portalu IMCA Insights |
Wersja z 21:54, 15 lut 2022
Mają pomnik, ale nie mają meteorytu
Schwetz (Świecie) → | |
![]() Fragment masy głównej meteorytu Świecie z kolekcji Museum für Naturkunde w Berlinie (fot. Dr. Ansgar Greshake)
| |
Znalezisko | |
Lokalizacja | wieś Kozłów, Świecie nad Wisłą, Polska |
Położenie[1] | 53°24'N, 18°26'E |
Data | wiosna 1850 |
Charakterystyka | |
Typ | żelazny, oktaedryt średnioziarnisty (Om, medium octahedrites), IIIAB |
Masa | ~21,6 kg |
Liczba okazów | jeden okaz |
Meteoritical Bulletin Database | |
Synonimy → | |
wg NHM Cat: Kwidzyn, Swiecie, Weichsel; nazwy polskie: Świecie, Kwidzyń |
Meteoryt Świecie został znaleziony w trakcie budowy kolei żelaznej wiosną 1850 r. podczas niwelacji piaszczystego pagórka na wschód na lewym brzegu Wdy (Schwarzwassers), koło Świecia nad Wisłą. Pojedynczy lekko spękany okaz wykopano z głębokości około 4 stóp (Fuss, Fuß) w górnej granicy piasku i gliniastego podłoża. Pierwotnie okaz ważył około 21,6 kg („43 Pfund 8¼ Loth”). Przewieziono go do biura budowy w Świeciu („Baubüreau zu Schwetz”), gdzie został podzielony na dwie części. Jedną część wysłano koleją do Bydgoszczy (Bromberg), drugą wykorzystano („benutzt wurde”) (do czego?!). Część, która znalazła się w Bydgoszczy oglądał pan Baurath Knoblauch i rozpoznał w niej meteoryt. Badał go również Rammelsberg autor analiz meteorytu Przełazy. Prośbę na piśmie o przesłanie pozostałych fragmentów (okazów?) wysłano do budowniczego kolei pana Grubitz do Kozłowa w Świeciu („Schreiben des Eisenbahn-Baumeisters Grubitz zu Koslowo bei Schwetz”).
Znaleziony okaz miał kształt graniastosłupa („Prismas”) i wymiary: wysokość 9 cali (wg Rose (1852) były to cale pruskie[2]), krawędzie podstawy 5½ i 4 cala, długość 24 cale, szerokość 17½ cala. Waga wszystkich fragmentów, które po złożeniu pozwalały przypuszczać, że wydobyto kompletny całkowity okaz, wynosiła 43 funty 8¼ uncji („43 Pfund 8¼ Loth”), co daje wg Wülfinga (1897) 21,637 kg (Boguslawski 1854a; Rose 1851a).
Świecie to meteoryt żelazny, oktaedryt średnioziarnisty (Om) typu IIIAB.
Kolekcje
Największe fragmenty meteorytu Schwetz (Świecie) zostały przewiezione do Berlina, gdzie znajdują się do dziś. Przed wojną (w kwietniu 1939 roku) na drodze wymiany, za okaz meteorytu Łowicz, do zbiorów Muzeum Ziemi PAN w Warszawie trafiła płytka o wadze 534 g (Wiadomości Muzeum Ziemi, 1939).[3]
Meteoryt Schwetz (Świecie) w największych kolekcjach:
Zbiór waga fragmentów
(Koblitz MetBase)uwagi Berlin, Mus. Naturk., Humboldt Univ. 5,82 kg masa główna; wg Rose (1864) w zbiorach znajdowało się 17 funtów 19,65 łuta, a największy fragment miał 10 funtów 1,21 łuta[4]; wg Kleina (1904) w zbiorze było 10178,5 g, a największy fragment miał 5006 g London, Nat. Hist. Mus. 1,22 kg Gifhorn, Bartoschewitz Colln. 1040 g wytrawiona płytka 1051,4 g (Bartoschewitz catalog) Los Angeles, Univ. of Calif. 942 g Bremen, Koblitz Colln. 911 g Vienna, Naturhist. Mus. 840 g wg Brezina (1885, 1896) w zbiorach w sumie 843 g, największy fragment 438 g; wg Berwerth (1903) w kolekcji 2 fragmenty o łącznej wadze 840 g (największy 435 g) (…) Warsaw, Muz. Ziemi, Polish Acad. Sci. 534 g[5] 516,7 g (Pilski 1999) (…) Tallinn, Geol. Inst. Acad. Sci. 162 g wg Tiirmaa (1996): płytka 162,0 g (Geoscience collections of Estonia: record) Calcutta, Mus. Geol. Surv. India 159 g 159,11 g (Sen Gupta et al. 1982), mocno zwietrzały fragment ze skorupą (…) Cluj, Min. Mus. Univ. 28,5 g Olsztyńskie Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne (Pilski 1999) 6,4 g (s) fragment odcięty od płytki z kolekcji PAN Muzeum Ziemi w Warszawie; fotografia fragmentu na portalu IMCA Insights
Według Wülfinga (1897) pod koniec XIX wieku w Gdańsku w kolekcji Westpreussisches Provinzial-Museum znajdował się 63 g fragment meteorytu Schwetz, który zaginął po wojnie (Pokrzywnicki 1964, Bulletin). Również mały fragment (23 g) tego meteorytu znajdował się w kolekcji Juliana Siemaszko. Oba fragmenty wyszczególniono w opracowaniu Pokrzywnickiego (1964).
Fragmenty meteorytu Schwetz (Świecie) w zbiorach byłego ZSRR, patrz → Явнель (1986).
W kolekcjach prywatnych znajdują się małe fragmenty meteorytu. W 2008 roku duża płyta o wadze 127,6 g została zakupiona za granicą do kolekcji Jakuba Radwana.
Opisy
Opis wg Pokrzywnickiego (1964)
![]() | Pokrzywnicki (1964)
16. METEORYT ŚWIECIE Synonimy: Schwetz, Weichsel, Kwidzyń W.m.z.: φ = 53°24' – λ = 18°26' 1 Meteoryt ten został znaleziony na wiosnę 1850 r. podczas budowy kolei żelaznej, na głębokości około 4 stóp w ziemi. Po wykopaniu ważył około 21,5 kg (21,637 kg według Wülfinga o. c.)2. Zaliczony został do syderytów, gatunek oktaedryt, odmiana – średni (Om)3[6]. Znajduje się lub znajdował się w następujących kolekcjach:
Analiza naszego meteorytu (w procentach wagowych) według Rammelsberga7 (1) i E. Manteuffla (2) przedstawia się następująco8: [7]
| ![]() |
Informacja Gustava Rose (1851b)
![«](/images/thumb/3/3b/AQuoteTop.png/24px-AQuoteTop.png)
20. Februar[17]. Gesammtsitzung der Akademie.
(…) (Doniesnienie o śmierci Carla Gustava Jakob Jacobi, wielkiego matematyka niemieckiego)
Hr. G. Rose berichtete über eine neuerdings bei Schwetz aufgefundene Meteoreisenmasse.[16]
Im Frühjahr 1850 wurde bei dem Abtragen eines sandigen Hügels für die Ostbahn auf dem linken Ufer des Schwarzwassers bei Schwetz an der Weichsel eine Eisenmasse etwa 4 Fuss unter der Erdoberfläche an der Gränze des oberen Sandes mit dem darunter liegenden Lehm gefunden. Die Eisenmasse war etwas klüftig, und es konnte ohne Mühe ein kleiner Theil abgelöst werden, welcher, um sich zu überzeugen, dafs derselbe Eisen sei, zu einem vierkantigen Stabe ansgeschmiedet wurde. Der Rest wurde im Baubüreau zu Schwetz abgeliefert, hier in zwei Theile gespalten, wobei eine zweite Kluft benutzt wurde, und der eine Theil der Königl. Direction nach Bromberg gesandt. Hier sah ihn Herr Baurath Knoblauch, der bei den Bauten der Ostbahn beschästigt war, und überzeugt, dafs diese Masse Meteoreisen sei, setzte er den Verf. nach seiner Rückkehr im Januar d. J. von dem Funde in Kenntniss, was denselben veranlafste sogleich an den Vorsitzenden der Direction der Ostbahn, Herrn Geh. Regierungs-Rath Wernich zu schreiben, um die Eisenmasse für die Königliche Mineraliensammlung zu erhalten. Letzterer halte auch die Güte, sofort das in Bromberg befindliche Stück, was inzwischen mit der Säge in 2 Theile zerschnitten war, zu schicken, und da sich bei der Ansicht desselben augenblicklich ergab, dass dasselbe Meteoreisen sei, auf Herrn Geh. Bergraths Weiss und des Verf. Bille, auch den Rest der ursprünglichen Eisenmasse, das noch in Schwetz gebliebene Stück so wie den ausgeschmiedeten Theil zu senden. Dieser Sendung fügte Hr. Wernich noch ein Schreiben des Eisenbahn-Baumeisters Grubitz zu Koslowo bei Schwetz bei, an den sich ersterer um nähere Auskunft über die Auffindung der Eisenmasse zu erhalten gewandt hatte, aus welchem die oben mitgetheilten Notizen entnommen sind.
Das gröfsere, und die mit der Säge getrennten Stücke passen vollkommen aufeinander, und zeigen so zusammengelegt noch die ursprüngliche Gestalt der Eisenmasse, die ungefähr die eines geraden rectangulären an den Kanten ganz abgerundeten Prismas ist. Man kann in diesem Fall noch den Raum erkennen, wo das ausgeschmiedete Stück wahrscheinlich gesessea hat, so dafs auch die Form es wahrscheinlich macht, dafs die Stücke zusammen die ganze ursprüngliche Masse ausmachen. Die Höhe dieses Prismas beträgt etwa 9 Zoll Preufs., die Seiten der Basis 5½ und 4 Zoll, der Umfang der Länge nach 24 Zoll, der Breite nach 17½ Zoll. Die Kluft, welche die Stücke durchsetzte, ging ungefähr parallel einer Ebene, die durch die diagonal gegenüberliegenden längeren Kanten der Basis gelegt werden kann. Das Gewicht der durch die Säge getrennten Stücke beträgt 10 Pfund 29½ Loth und 6 Pfund 25 Loth, das grofse Stück wiegt 23 Pfund 20 Loth, das ausgeschmiedete Stück 1 Pfund 29 Loth, so dafs hiernach das Gewicht der ganzen Masse 43 Pfund 8¼ Loth betragen hat.
Die aufseien Seilen der Stücke sind abgerundet und mit Eisenoxydhydrat bedeckt; aber auch die innern Seiten sind, da sie alle Kluftflächen waren oxydirt; dennoch zeigten sie noch stellenweise einen hakigen Bruch, indem sie beim Auffinden des Stücks noch zusammen gehalten hatten. Die eine Schnittfläche ist jetzt geschliffen und geätzt worden, und lässt nun sehr schöne Widmannstättensche Figuren wahrnebmen, die die gröfste Ähnlichkeit mit denen des Meteoreisens von Texas haben. Dabei zeigten sich mehrere grössere und kleinere eingemengte Körner von Schwefeleisen, die beim Aetzen den Geruch nach Schwefelwasserstoff verbreiteten. Auch einen Nickelgehalt haben einige chemische Versuche die der Verf. angestellt hat dargethan; die genauere Zusammensetzung wird die Analyse ergeben, die Herr Rammeisberg, dem man auch eine chemische Untersuchung des Meteoreisens von Seeläsgen verdankt, übernommen hat.
(…)
![»](/images/thumb/2/2f/AQuoteBottom.png/24px-AQuoteBottom.png)
Źródła
Rose (1851a)
Boguslawski (1854a) za Pokrzywnickim (1964)
![«](/images/thumb/3/3b/AQuoteTop.png/24px-AQuoteTop.png)
(…) Eisen Massen von Schwartz gefunden im J. 1850. Im Frühjahre 1850 wurde bei dem Abtragen einse sandigen Hügels fur Ostbahn auf dem linken Ufer des Schwarzwassers bei Schwetz an d. Weichsel eine Eisenmasse etwa 4 Fuss unter der Oberfläche der Erde an der Gränze des oberen Sandes mit dem darunter liegenden Lehm gefunden. Sie war kluftig und ohne Mühe zu trennen. Sie befindet sich jetzt durch die Bemühungen H. Prof. G. Rose's im Besitz des königl. mineralog. Kabinets im Berlin.
Die ursprüngliche Gestalt der Eisenmasse ist ungefähr die eines geraden rechtwinklichen an der Kanten ganz abgerundete Prizma. Sie ist 9" hoch, 24" lang und 17½" breit. Die ganze masse weight 43 Pfd. 8¼ Lth.
![»](/images/thumb/2/2f/AQuoteBottom.png/24px-AQuoteBottom.png)
Kesselmeyer (1861) (s. 367)
39. – – – Schwetz an der Weichsel, N. von Culm. 43 ℔. Gefunden 1850. – Sp.-Gew.: 7,77.[18] Preussen 53º24'N. 18º26'O. P.83.1851.594.[19] W. 1860. S. 1860.
Buchner (1861) (s. 480)
SchwetzPreussen.
G Rose Berl. Ac. Ber. Febr. 1851, 104, 369.[16] Zeitschr. deutsch. geol. Gesellsch. 3, 1851. Inst. 1851, Juni, Nr. 912. SJ. (2) 13, 142.[20] G Rose PA. 83, 594. Ramelsberg ebd. 84, 153. EJ. 55, 60. 56, 6, 185. SJ. (2) 15, 19, 20.[21] PhCtr. 1851, 947. Froriep 1851, Nr. 321. PA. 84, 153. Ergb. 4, 390, 454. PhilM. (4) 1, 517.[22] MCh. 905. Br. 127.
- Rozwinięcia skrótów → patrz Bibliografia/Buchner Otto
Rose (1864) (s. 59-60)[23]
![«](/images/thumb/3/3b/AQuoteTop.png/24px-AQuoteTop.png)
16) Schwetz, Reg.-Bezirk Marienwerder, Preuſsen 1850. Das Berliner Museum, durch den Baurath Knoblauch, auf die bei dem Durchstich eines Sandhügels für die Ostbahn gefundene Eisenmasse, und deren wahrscheinlich meteorischen Ursprung aufmerksam gemacht, erhielt durch den Geh. Rath Wernich fast die ganze der etwas über 43 Pfund schweren Eisenmasse. Sie war, als sie vom Museum erhalten wurde, schon in 3 Stücke zerschlagen, wobei der Sprung natürlichen Klüften folgte. Das gröſste jetzt noch im Museum befindliche Stück, das noch 10 Pfund 1,21 Loth wiegt, ist zum Theil von der natürlichen Oberfläche, zum Theil von der Kluftfläche begränzt, die an einer Seite unter spitzem Winkel zusammenstoſsen. Die erstere ist sehr oxydirt, die letztere matt und schwarz, sonst aber wohl erhalten; sie ist hakig und zeigt schon die schalige Zusammensetzung der Masse sehr deutlich. Dieselbe giebt beim Aetzen sehr schöne Widmanst. Figuren, wie in dem Abdruck, den ich meiner Beschreibung dieses Eisens in Poggendorffs Ann.(1) hinzugefügt habe, zu sehen ist. Die Querschnitte der Schalen sind darin etwas krumm, was wohl eine Folge der beim Zerschlagen der Masse angewandten Gewalt ist. In den geätzten Schalen des Meteoreisens sieht man die Aetzlinien sowie auch den Rhabdit sehr deutlich. Troilit ist nur in kleinen Parthien eingemengt. An einem Stücke der Sammlung findet sich mitten im Eisen ein kleines Korn von Chromeisenerz. Schreibersit ist nicht zu sehen. (…)
__________
- (1) B. 83, S. 594.[13]
![»](/images/thumb/2/2f/AQuoteBottom.png/24px-AQuoteBottom.png)
Klein (1904)
1850 gefunden – Schwetz a. Weichsel, Marienwerder
Berwerth (1903) (informacje tożsame z Kesselmeyer (1861))
Schwetz [Om (gefunden 1850) 53°24’N, 18°26’O] a. d. Weichsel, nördl. Culm, Provinz Preußen, Deutschland.
Lokalizacja
(L) Laskowice, (T) Terespol Pomorski
położenie pamiątkowego obelisku
współrzędne wg różnych autorów
* W 2018 roku Google zmieniło zasady działania apletu, mapa może wyświetlać się niepoprawnie (pomaga Ctrl+F5); więcej → Szablon:GEMap-MyWiki
Budowę kilkunastokilometrowego odcinka kolei od Terespola Pomorskiego do Laskowic z wiaduktem w Kozłowie ukończono w 1852 roku.
Mapy
Galerie
![](/images/thumb/f/f1/Schwetz_%28Wadi%29.jpg/200px-Schwetz_%28Wadi%29.jpg)
Z okazji 160 rocznicy znalezienia meteorytu Schwetz (Świecie), 21 sierpnia 2010 roku w miejscowości Kozłowo odbyła się uroczystość odsłonięcia pamiątkowego pomnika (relacja fotograficzna → woreczko.pl). Ciekawostką może być fakt, że kształt kamiennej płyty pomnika jest identyczny, jak płytki z kolekcji Jakuba Radwana. Ilustrowaną relację z imprezy w języku angielskim przygotował Sekretarz International Meteorite Collectors Association (IMCA) Andrzej S. Pilski i zamieścił na portalu IMCA Insights.
Jest to drugi w Polsce pomnik poświęcony meteorytowi, pierwsza była tablica upamiętniająca spadek meteorytu Grüneberg (Wilkanówko). W 2017 roku postawiono w okolicy Piławy Górnej pamiątkową tablicę upamiętniającą spadek meteorytu Gnadenfrei (Piława Górna). Najbardziej znany monument „meteorytowy” w Europie znajduje się w Alzacji w miejscowości Ensisheim[24]. Inne to np.: Wold Cottage[25] w Wielkiej Brytanii, Kaba na Węgrzech, Wessely w Czechach i Knyahinya na Ukrainie.
Zobacz również → Świecie (pomnik).
Płytka meteorytu Świecie ze zbiorów PAN Muzeum Ziemi w Warszawie[3]. Przed oczyszczeniem ważyła 534 gramy (fot. Andrzej S. Pilski) |
Płytka ze zbiorów Muzeum Ziemi po oczyszczeniu. Waga 516,7 grama. Zobacz zbiory PAN Muzeum Ziemi w Warszawie (fot. Andrzej S. Pilski) |
Płytka meteorytu Świecie ze zbiorów Muzeum Ziemi PAN w Warszawie (nr inw. I/10/9) (fot. Jan Woreczko) |
Płytka meteorytu Schwetz ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu (fot. Tomasz Jakubowski) |
Płytka 162,0 g meteorytu Schwetz ze zbiorów Uniwersytetu w Tartu (źródło: Geoscience collections of Estonia) |
Fragment (159,11 g, najdłuższy rozmiar 4,8 cm) meteorytu Schwetz ze zbiorów Geological Survey of India, Calcutta |
Płytka meteorytu Świecie (kolekcja Jakuba Radwana)[26] eksponowana podczas Wystawy Meteorytów w Muzeum Techniki w Warszawie (fot. Jan Woreczko) |
Płytka meteorytu Świecie – tablica z publikacji Rose (1851a) (kształt płytki jest niemal identyczny jak płytki z kolekcji Jakuba Radwana) |
Położenie dwóch polskich meteorytów żelaznych Schwetz (Świecie) i Tartak (■) w stosunku do innych członków grupy IIIAB (●) na wykresie pary pierwiastków śladowych Ni-Ir. Zamieszczono również podobną grupę IIIE (▲). Wyróżniono jeszcze podobny do meteorytu Tartak meteoryt Ssyromolotovo[27] (Woźniak 2021) |
Bibliografia
- Berwerth Friedrich M., (1903), Verzeichnis der Meteoriten im k.k. naturhistorischen Hofmuseum, Ende Oktober 1902, Annalen des K.K. Naturhistorischen Hofmuseum, Bd. XVIII, Wien 1903, s. 1-90, (s. 10) (str. tytułowa).[28] Plik DjVu; plik PDF.
- Boguslawski Georg von, (1854a), Zehnter Nachtrag zu Chladni's Verzeichnisse der Feuermeteore und herabgefallenen Massen (Wien 1819) (Schluss von S. 155.), Annalen der Physik, IV, 90 uzupeł. (ergänzungsband), 1854, s. 353-456. Plik DjVuŹródło: Wiki.Meteoritica.pl.
- Brezina Aristides, (1885), Die Meteoritensammlung des k. k. mineralogischen Hofkabinetes in Wien am 1. Mai 1885 (Mit vier Tafeln (Nr. II-V).), Jahrbuch der Kaiserlich-Königlichen Geologischen Reichsanstalt, 35, 1885, s. 151-276, (s. 238) (ilustracje).[29][30] Plik DjVu.
- Brezina Aristides, (1895), Die Meteoritensammlung des k.k. naturhistorischen Hofmuseums am 1. Mai 1895, (Mit 2 Tafeln und 40 Abbildungen im Texte), Annalen des K.K. Naturhistorischen Hofmuseum, Wien 1895, s. 231-373. Plik DjVu.
- Brezina Aristides, (1896), Die Meteoritensammlung des k.k. naturhistorischen Hofmuseums am 1. Mai 1895, Annalen des K.K. Naturhistorischen Hofmuseum. (Separatabdruck aus Band X, Heft 3 und 4.), Wien 1896, (s. 301).[31][32] Plik PDF.
- Buchner Otto, (1861), Versuch eines Quellenverzeichnisses zur Literatur über Meteoriten, w: Broenner Heinrich L., Abhandlungen, herausegeben von der Senckenburgischen naturforschenden gesellschaft, Bd. 3, Frankfurt a.M. 1859-1861, s. 455-482, (s. 480). Plik PDF; plik DjVu.
- Buchner Otto, (1863), Die Meteoriten in Sammlungen, ihre Geschichte, mineralogische und chemische Beschaffenheit, Leipzig 1863, ss. 202, (s. 182-183).[33][34][35] Plik hPDF; plik DjVu.
- Buchwald Vagn Fabritius, (1975), Handbook of Iron Meteorites. Their History, Distribution, Composition, and Structure, University of California Press, Berkeley 1975, (s. 1090-1091). ISBN 0-520-02934-8.[36] Pliki PDF. Plik DjVuŹródło: Wiki.Meteoritica.pl.
- Clark Smith William, (1852), On Metallic Meteorites. An Inaugural Dissertation…, Göttingen 1852, ss. 112, (s. 58) (ilustracje).[37] Plik PDF.
- Clark Smith William, (1853), Notice of Professor Clark's Thesis on Metallic Meteorites, American Journal of Science and Arts, vol. 15, ser. 2, 1853, s. 7-22, (s. 19-20). Plik DjVu.
- Cohen Emil Wilhelm, Weinschenk Ernst, (1891), Meteoreisen-Studien, Annalen des K.K. Naturhistorischen Hofmuseum, Bd. VI, Wien 1891, s. 131-165.[38] Plik DjVu.
- Cohen Emil Wilhelm, (1892), Meteoreisen-Studien II, Annalen des K.K. Naturhistorischen Hofmuseum, Bd. VII, Wien 1892, s. 143-162.[39] Plik DjVu.
- Kesselmeyer Paul August, (1861), Ueber den Ursprung der Meteorsteine. Tafel XII-XIV., w: Broenner Heinrich L., Abhandlungen, herausegeben von der Senckenburgischen naturforschenden gesellschaft, Bd. 3, Frankfurt a.M. 1859-1861, s. 313-454, (s. 367). Plik PDF; plik DjVu.
- Klein Carl, (1904), Die Meteoritensammlung der Königlichen Friedrich-Wilhelms-Universität zu Berlin am 21. Januar 1904, Sitzungsberichte der Königlich Preussischen Akademie der Wissenschaften zu Berlin, Jan-Juni 1904, s. 114-153, 978-983, (s. 128).[40] Plik DjVu.
- Klein Hermann Joseph, (1904), Jahrbuch der Astronomie und Geophysik. Enthaltend die wichtigsten Fortschritte auf den Gebieten der Astrophysik, Meteorologie und physikalischen Erdkunde, XIV. Jahrgang 1903, Eduard Heinrich Mayer, Leipzig 1904. Plik DjVu (str. tytułowa).
- Koblitz Jörn, MetBase. Meteorite Data Retrieval Software, Version 7.3 (CD-ROM), Ritterhude, Germany 1994-2012. MetBase.
- Maciąg Kamil O., Drążkowski Jacek, (2010), 160 lat meteorytu Schwetz (Świecie), Meteoryt, 3, 2010, s. 26-28. Plik PDF.
- Pilski Andrzej S., (1999), Nieziemskie skarby. Poradnik poszukiwacza meteorytów, Prószyński i S-ka, Warszawa 1999. ISBN 83-7180-173-4.
- Pilski Andrzej S., (2010), Commemorating the Schwetz Iron. Portal IMCA Insights, wrzesień 2010.
- Pokrzywnicki Jerzy, (1964), I. Meteoryty Polski. II. Katalog meteorytów w zbiorach polskich, Studia Geologica Polonica, vol. XV, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1964, (s. 114-115).[41][42] Plik PDF.
- Prior George T., Hey Max H., (1953), Catalogue of Meteorites. With special reference to those represented in the collection of the British Museum (Natural History), Printed British Museum, 1953, (zbiory własne W&W) (wydanie z 1923 roku – plik iDjVu).
- Rammelsberg Karl Friedrich, (1851), Einige Mitteilungen über das chemische Verhalten des Meteoreisens von Schwetz, Zs. d. Dt. Geol. Ges. (Zeitschrift der Deutschen Geologischen Gesellschaft), 3, 1851, s. 219.
- Rammelsberg Karl Friedrich, (1851), Eine Mitteilung von dem Resultate der Untersuchung des Meteoreisens von Schwetz, Zs. d. Dt. Geol. Ges. (Zeitschrift der Deutschen Geologischen Gesellschaft), 3, 1851, s. 331-332. Plik iDjVu.
- Rammelsberg Karl Friedrich, (1851), Über das Meteoreisen von Schwetz an der Weichsel, Annalen der Physik, 84, Bd. 160, 1851, s. 153-154. Plik DjVuŹródło: Wiki.Meteoritica.pl.
- Reichenbach Karl Freiherr von, (1859), Ueber die chemische Beschassenheit der Meteoriten, Annalen der Physik, 107, Bd. 183, 1859, s. 353-374. Plik DjVuŹródło: Wiki.Meteoritica.pl.
- Rose Gustav, (1851), Remarks upon a recently found mass of meteoritic iron, The London, Edinburgh, and Dublin philosophical magazine and journal of science, vol. 1, ser. 4, 1851, s. 517-518. Plik DjVu.
- Rose Gustav, (1851a), Ueber die bei Schwetz ausgefundene Meteoreisenmasse, Annalen der Physik, 83, Bd. 159, 1851, s. 594-596. Plik DjVuŹródło: Wiki.Meteoritica.pl.
- Rose Gustav, (1851b), Bericht über eine neuerdings bei Schwetz aufgefundene Meteoreisenmasse, Bericht über die zur Bekanntmachung geeigneten Verhandlungen der Konigl. Preuss. Akademie der Wissenschaften zu Berlin, 1851, s. 104-106, 369. Plik DjVuŹródło: Wiki.Meteoritica.pl; plik DjVu.
- Rose Gustav, (1852), On the Meteoric mass discovered at Schwetz, American Journal of Science and Arts, vol. 13, ser. 2, 1852, s. 142.[43] Plik DjVu.
- Rose Gustav, (1863), Systematisches Verzeichniss der Meteoriten in dem mineralogischen Museum der Universität zu Berlin, Annalen der Physik, 118, Bd. 194, 1863, s. 419-423 (tabele).[44] Plik DjVuŹródło: Wiki.Meteoritica.pl.
- Rose Gustav, (1864), Beschreibung und Eintheilung der Meteoriten auf Grund der Sammlung in mineralogischen Museum zu Berlin (Mit 4 Tafeln) (Description and classification of the meteorites based on the collection of the Mineralogical Museum in Berlin), Abhandlungen der Königlichen Akademie der Wissenschaften zu Berlin, Aus dem Jahre 1863, Berlin 1864, s. 23-161, (s. 59-60, 152) (ilustracje).[45] Plik DjVuŹródło: Wiki.Meteoritica.pl; plik DjVu.
- Tiirmaa Reet (Тийрмаа Р.Т.), (1983), Каталог метеоритов коллекции Института геологии АН ЭССР на октября 1981 г. (The catalog of meteorites from the collection of the Geological Institute of the Estonian Academy of Sciences on October 1, 1981), Метеоритика (Meteoritika), vol. 42, 1983, s. 170-182.[46]
- Wiadomości Muzeum Ziemi, (1939), Okazy meteorytów z Białegostoku i ze Świecia w zbiorach Muzeum Ziemi, nr 1-2, 1939, s. 60-61.[47] Plik JPG.
- Woźniak Marek, (2021), Meteoryty żelazne – klasyfikacja w obrazach (Iron meteorites – classification in pictures), Acta Soc. Metheor. Polon., 12, 2021, s. 149-216 (abstrakt).[48] Plik ASMP; Książka abstraktów.
- Wülfing Ernst Anton von, (1897), Die Meteoriten in Sammlungen und ihre Literatur. Nebst einem versuch den tauschwert der meteoriten zu bestimmen (Meteorites in Collections and Their Literature. Including An Attempt To Determine The Exchange Value Of Meteorites), Verlag der H. Laupp'schen Buchhandlung, Tübingen 1897.[49][50][51] Plik GIF; plik Internet Archive; plik GoogleBooks.
Przypisy
Zobacz również
- Świecie (pomnik)
- meteoryty: Seeläsgen (Przełazy), Tartak
- pseudometeoryt Choceň
Linki zewnętrzne
- Meteoritical Bulletin Database (MBD) – meteoryt Schwetz
- Encyclopedia of Meteorites (EoM) – meteoryt Schwetz
- Muzeum Historii Naturalnej w Berlinie (Museum für Naturkunde, Institut für Mineralogie und Petrographie, Humboldt-Universität zu Berlin; Berlin, Mus. Naturk., Humboldt Univ.) – Museum für Naturkunde Berlin ● [katalogi → Rose (1864); Klein (catalogues); Hoppe (1975); Schulze (1996)]
- Muzeum Historii Naturalnej w Londynie (Natural History Museum London; London, Nat. Hist. Mus.) – Natural History Museum London ● [katalogi → Fletcher (1896); Prior (1953); Grady (2000)]
- Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu (Natural History Museum Vienna; Vienna, Naturhist. Mus.) – Naturhistorisches Museum Wien ● Die Meteoritensammlung ● Mineralogy & Petrography ● [katalogi → Partsch (1843); Brezina (1885); Brezina (1895); Brezina (1896); Berwerth (1903)]
- meteoryt Świecie w kolekcjach polskich – katalog PTMet
- Polski Serwis Meteorytów – meteoryt Świecie
- Wikipedia – Meteoryt Świecie
- Wikipedia (EN) – Ensisheim ● Wold Cottage (meteorite)
- woreczko.pl – Odsłonięcie pamiątkowego obelisku z okazji 160-lecia znalezienia meteorytu Świecie (Schwetz), 2010 ● Wystawa meteorytów w Muzeum Techniki w Warszawie (Exhibition of meteorites in the Museum of Technology in Warsaw), 2010
- woreczko.pl – Minerały w meteorytach (Meteorite minerals)
- Portal Meteorite Picture of the Day – Schwetz (Świecie)
- Strona w kolekcji Mike Bandli o meteorycie Świecie – HistoricMeteorites.com
- IMCA Insights – “Commemorating the Schwetz Iron”
Co jeszcze na stronę? (What else to supplement?) (poszukać, uzupełnić …) |
- czy było to przy budowie nasypu wiaduktu?
- jaki odcinek kolei był budowany wiosną 1850 r.?
- biuro budowy mieściło się w Kozłowie, ale czy to tam znaleziono meteoryt?
- Rose (1851, PhilMag) - tekst