PayPal-donate (Wiki).png
O ile nie zaznaczono inaczej, prawa autorskie zamieszczonych materiałów należą do Jana Woreczko & Wadi.

(Unless otherwise stated, the copyright of the materials included belong to Jan Woreczko & Wadi.)

Ribbeck/Badania

Z Wiki.Meteoritica.pl

< Ribbeck(Różnice między wersjami)
m (→Zobacz również)
m (→Bibliografia)
 
(Nie pokazano 2 wersji pomiędzy niniejszymi.)
Linia 119: Linia 119:
* {{Bischoff (2024)}}
* {{Bischoff (2024)}}
-
* '''Meteoritical Bulletin Database ([http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php MBD])''' – meteoryt [http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php?code=81447 Ribbeck]
+
* {{Jenniskens (2025)}}
 +
 
 +
* {{Jenniskens (2026)}}
 +
 
 +
* {{Kołodziej (2026)}}
* Kosina Romuald, (2014), '''O nieznanej naturze meteorytów (''On the unknown nature of meteorites'')''', ''Acta Soc. Metheor. Polon.'', 5, 2014, s. 72-80.<ref>o fluorescencji minerałów w&nbsp;meteorytach</ref> Plik {{Link-ASMP|BN=1|1033006}}.
* Kosina Romuald, (2014), '''O nieznanej naturze meteorytów (''On the unknown nature of meteorites'')''', ''Acta Soc. Metheor. Polon.'', 5, 2014, s. 72-80.<ref>o fluorescencji minerałów w&nbsp;meteorytach</ref> Plik {{Link-ASMP|BN=1|1033006}}.
* {{Manecki (2004)}}
* {{Manecki (2004)}}
 +
 +
* '''Meteoritical Bulletin Database ([http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php MBD])''' – meteoryt [http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php?code=81447 Ribbeck]
* Rendtel Jürgen, Molau Sirko, Mölle Andreas, Sachs Oliver, Lenzen Oliver, Hankey Mike, (2024), '''[[Ribbeck]] meteorite. 2024 BX1 and the Fall of an Aubrite in Ribbeck on 2024 January 21''', ''WGN, The Journal of IMO'', 52(2), 2024, s. 29-39. Plik {{Link-WGN|r=2024|v=52|n=2}}; plik {{Link-RG|publication=382742779}}.
* Rendtel Jürgen, Molau Sirko, Mölle Andreas, Sachs Oliver, Lenzen Oliver, Hankey Mike, (2024), '''[[Ribbeck]] meteorite. 2024 BX1 and the Fall of an Aubrite in Ribbeck on 2024 January 21''', ''WGN, The Journal of IMO'', 52(2), 2024, s. 29-39. Plik {{Link-WGN|r=2024|v=52|n=2}}; plik {{Link-RG|publication=382742779}}.

Aktualna wersja na dzień 09:32, 27 sie 2026

1i

Hasło powstało w oparciu o informacje dostępne na portalu facebook i dzięki życzliwości poszukiwaczy. Dziękujemy.

Spis treści

W MaPS ukazał się artykuł (Bischoff et al. 2024) zawierający wyniki kompleksowych badań meteorytu Ribbeck:

«

Abstract: In 1889 the German poet and novelist Theodor Fontane wrote the popular literary ballad “Herr von Ribbeck auf Ribbeck im Havelland.” The Squire von Ribbeck is described as a gentle and generous person, who often gives away pears from his pear trees to children passing by and continued donating pears after his death. Now, 135 years later the rock called Ribbeck is giving us insight into processes that happened 4.5 billion years ago. The meteorite Ribbeck (official find location: 52°37′15″N, 12°45′40″E) fell January 21, 2024, and has been classified as a brecciated aubrite. This meteoroid actually entered the Earth's atmosphere at 00:32:38 UTC over Brandenburg, west of Berlin, and the corresponding fireball was recorded by professional all sky and video cameras. More than 200 pieces (two proved by radionuclide analysis to belong to this fresh fall) were recovered totaling about 1.8 kg. Long-lived radionuclide and noble gas data are consistent with long cosmic ray exposure[1] (55–62 Ma) and a preatmospheric radius of Ribbeck between 20 and 30 cm. The heavily brecciated aubrite consists of major (76±3 vol%) coarse-grained FeO-free enstatite (En99.1Fs<0.04Wo0.9), with a significant abundance (15.0±2.5 vol%) of albitic plagioclase (Ab95.3An2.0Or2.7), minor forsterite (5.5±1.5 vol%; Fo99.9) and 3.5±1.0 vol% of opaque phases (mainly sulfides and metals) with traces of nearly FeO-free diopside (En53.2Wo46.8) and K-feldspar (Ab4.6Or95.4). The rock has a shock degree of S3 (U-S3), and terrestrial weathering has affected metals and sulfides, resulting in the brownish appearance of rock pieces and the partial destruction of certain sulfides already within days after the fall. The bulk chemical data confirm the feldspar-bearing aubritic composition. Ribbeck is closely related to the aubrite Bishopville[2]. Ribbeck does not contain solar wind implanted gases and is a fragmental breccia. Concerning the Ti- and O-isotope compositions, the data are similar to those of other aubrites. They are also similar to E chondrites and fall close to the data point for the bulk silicate Earth (BSE). Before the Ribbeck meteoroid entered Earth's atmosphere, it was observed in space as asteroid 2024 BX1. The aphelion distance of 2024 BX1's orbit lies in the innermost region of the asteroid belt, which is populated by the Hungaria family of minor planets characterized by their E/X-type taxonomy and considered as the likely source of aubrites. The spectral comparison of an average large-scale emission spectrum of Mercury converted into reflectance and of the Ribbeck meteorite spectrum does not show any meaningful similarities.

»



Mineralogia

Za Meteoritical Bulletin Database:

«

Petrography: (A. Greshake, C. Hamann, L. Hecht, MNB) The meteorite is a coarse-grained achondritic breccia predominantly composed of large, up to 1.2 cm sized, mostly angular whitish enstatite grains, less abundant, up to 1.5 mm sized forsterite crystals, and minor sodic feldspar set in a fine-grained interstitial cataclastic matrix consisting of related material. Opaque phases include troilite, alabandite, oldhamite, heideite, keilite, djerfisherite, kamacite, and taenite. Enstatite and forsterite show pronounced undulatory extinction. All phases are intensely fractured and enstatite contains several sets of planar cracks. No diopside detected.

Geochemistry: Enstatite: Fs0Wo0.7±0.1 (Fs0Wo0.6-0.9, n=10); olivine: Fa0, n=10; plagioclase: An1.4-4.8Ab93.1-96.2Or2.0-2.4, n=5); troilite contains: 0.18±0.01 wt% Cr and 0.94±0.3 wt% Ti, N=3; kamacite contains: 4.65±0.11 wt% Ni, 0.94±0.2 wt% Co, and 0.07±0.01 Si, N=3; taenite contains: 32.4±0.3 wt% Ni, 0.56±0.2 wt% Co, and 0.10±0.01 Si, N=3

»


Mieszko Kołodziej informował o zaobserwowaniu w okazach meteorytu Ribbeck siarczku chromu brezinaitu (brezinaite, Cr3S4).
Alan Mazur sfotografował purpurowy kryształ wewnątrz okazu, prawdopodobnie halitu (NaCl, popularna sól kuchenna).[3]

Obrazy płytki cienkiej w mikroskopie polaryzacyjnym (fot. Addi Bischoff, Uniwersytet w Münster)

Kryształy enstatytu. Okaz 9,2 g z kolekcji Pawła Zaręby (fot. Paweł Zaręba)

Prawdopodobnie kryształ halitu (NaCl) w okazie Alana Mazura; wielkość kryształu ~2 mm

Okazy aubrytu Tiglit[4], które są bardzo podobne do okazów meteorytu Ribbeck!


Skorupa obtopieniowa

Za Meteoritical Bulletin Database:

«

Physical characteristics: (A. Greshake, C. Hamann, L. Hecht, MNB) The various individuals show rounded, egg-shaped, and angular shapes, have a gray-white patchy appearance and are partly to fully covered by fresh, whitish to dark grayish, often intensely cracked fusion crust. In many cases, the fusion crust contains transparent, often highly vesicular areas that appear to cover the dull gray and dull white areas in the form of thin veneers or stringers of quenched melt. Some rocks are fragmented, thereby exposing the whitish interior with large mineral grains already visible to the naked eye.

»


Skorupa obtopieniowa (ang. fusion crust, niem. Schmelzkruste, Schmelzrinde, fr. croûte de fusion, ros. кора плавления) na okazach meteorytu Ribbeck.
Okazy posiadające jasną, spienioną skorupę wykazują cech meteorytów orientowanych?!

Jasna skorupa obtopieniowa pokrywająca okaz 1,6 g Davida Göttlich (fot. David Göttlich)

Spieniona skorupa obtopieniowa pokrywająca okaz 1,6 g Davida Göttlich (fot. David Göttlich)

Jaśniejsza, spieniona skorupa obtopieniowa masy głównej (fot. Kryspin Kmieciak)

Ciemna, „gładka” część skorupy masy głównej (fot. Kryspin Kmieciak)

Spieniona skorupa obtopieniowa na okazie Szymona Kozłowskiego

Spękana (cracks) skorupa obtopieniowa na okazie Szymona Kozłowskiego

„Gładka” część skorupy na okazie 9,2 g z kolekcji Pawła Zaręby (fot. Paweł Zaręba)

„Spieniona” część skorupy na okazie 9,2 g z kolekcji Pawła Zaręby (fot. Paweł Zaręba)

Piękny orientowany (!) okaz 7 g Juliena Liehmann

Spieniona skorupa na okazie 3,6 g znalezionym 14 lutego przez Zsolta Kereszty

Fantastyczna skorupa obtopieniowa na okazie Petra Strunk (4,77 g) (Arbeitskreis Meteore e.V.)


Fluorescencja minerałów

Część minerałów świeci (fluorescencja) w świetle UV (tu 365 nm), co odróżnia je od ziemskich kamieni

Fluorescencja w świetle UV (365 i 254 nm)

Świecący w UV fragment 1,3 g Roberto Vargasa

Fluorescencja fragmentów w świetle UV 365 nm (fot. Elang Erlangga)


Piękno meteorytu Ribbeck!

Wybrane ilustracje z publikacji Rendtel et al. (2024, WGN, The Journal of IMO)

Figure 19 – The weakly flight-oriented complete individual (1.937 g) has a very unusual colouring for meteorites, which is why the piece quickly became famous under the name “Dalmatian Stone” (sample no. F69). The melt crust is gossamery and has a silky shine. The shield side (flight direction) points upwards and shows a clear separation of the black minerals from the white base color. The glassy components mix on the side and back, causing the black minerals to appear gray and light gray. Like all Ribbeck pieces, this one also has deep cracks across the entire surface (finder: Mirko Graul; collection: Oliver Sachs; photo: Oliver Lenzen and Oliver Sachs).

Figure 20 – This computer tomographic cut through an orientated 1.426 g piece (sample no. F82). At the bottom we see the front side (“shield”) with a very thin fusion crust. The upper end is the rear side with the melt lips and a blistery crust. Most obvious are the wide cracks through the matrix (finder: Jens Metschurat; collection: Oliver Sachs; image: Jose Ricardo da Assuncao Godinho.)

Figure 21 – Detail view of fusion crust with foam-like melt. Several oriented specimen show “foam” over their entire rear side. (Fragment 0.176 g, incident light, field of view (fov) 4.7 mm; collection and image Oliver Lenzen).

Figure 22 – Microscopic view of fusion crust “foam” on a 0.176 g fragment. The bubbles are obviously concentric, indicating an abrupt cooling and solidification of a low viscosity melt. Incident light, fov 0.8 mm (collection and image Oliver Lenzen).

Figure 23 – Microscopic view of broken crust (front) and interference colours of an enstatite crystal (fragment 0.014 g, incident light and transmitted light with crossed polarizers, fov 0.80 mm (collection and image Oliver Lenzen).

Figure 25 – The oriented “bullet” (sample no. F159) shows all details as described in the text: the shape, perfect melt crust, roll-over lips, a fissure in the crust and the bubble structure on the rear side. The perfectly flight-oriented “bullet” (0.870 g) is almost spherical. The shield is hemispherical, the flow lines in the flight direction have a melting drop at their end that resembles a pearl. The rear side which is formed as a flat cone has a circular roll-over lip. Dimensions: 10.2mm × 9.5mm × 7.2mm (finder: Stefan Ralew; collection: Oliver Sachs; photo: Oliver Lenzen and Oliver Sachs).

Figure 28 – Interference colours seen in a microscope on a glassy melt nose (1.426 g individual shown in Figure 20, sample no. F82) may indicate residual stress in the material caused by rapid cooling of the melt. (Transmitted light, crossed polarizers, fov 0.88 mm, image: Oliver Lenzen and Oliver Sachs).


Elipsa spadku

* W 2018 roku Google zmieniło zasady działania apletu, mapa może wyświetlać się niepoprawnie (pomaga Ctrl+F5); więcej → Szablon:GEMap-MyWiki

Kompilacja map: znalezisk (Arbeitskreis Meteore e.V.) i predykcji (Strewnify).


Bolid

Spurný et al. 2024: „Original color image of the Ribbeck bolide spectrum with stars in the background. The bolide moved from top to bottom. The wavelengths increase from left to right. The curvature of spectral lines is due to the geometry of the fish-eye lens.”

Spurný et al. 2024: „Composite image of the Ribbeck bolide from video footage taken by the IP camera at the Frýdlant station.”


Bibliografia

  • Barnes Christopher Joseph, Błasiak Aleksander, Birgerheim Helge Vinje, Konrad-Schmolke Matthias, Rösel Delia, Majka Jarosław, Zack Thomas, (2026), In situ single-spot Rb/Sr cosmochronology of roedderite in the Ribbeck aubrite (asteroid 2024 BX1), Meteoritics & Planetary Science, vol. 61(5), 2026, s. 768-781. Plik doi.
  • Bischoff Addi, Patzek Markus, Barrat Jean-Alix, Berndt Jasper, Busemann Henner, Degering Detlev, Di Rocco Tommaso, Ek Mattias, Harries Dennis, Godinho Jose R.A., Heinlein Dieter, Kriele Armin, Krietsch Daniela, Maden Colin, Marchhart Oscar, Marshal Rachael M., Martschini Martin, Merchel Silke, Möller Andreas, Pack Andreas, Raab Herbert, Reitze Maximilian P., Rendtel Ina, Rüfenacht Miriam, Sachs Oliver, Schönbächler Maria, Schuppisser Anja, Weber Iris, Wieser Alexander, Wimmer Karl, (2024), Cosmic pears from the Havelland (Germany): Ribbeck, the twelfth recorded aubrite fall in history, Meteoritics & Planetary Science, vol. 59(10), 2024, s. 2660-2694 (abstrakt). Plik doi.
  • Jenniskens Peter, Devillepoix Hadrien A.R., (2025), Review of asteroid, meteor, and meteorite-type links, Meteoritics & Planetary Science, vol. 60(4), 2025, s. 928-973 (abstrakt).[7][8] Plik doi.
  • Jenniskens Peter, Pilorz Stuart, Robertson Darrel, Stern Eric C., (2026), Bolide Light Curve Systematics from 75 Recovered Meteorites, Meteoritics & Planetary Science, vol. xx, 2026, ss. 44 (abstrakt).[9][10] Plik doi.
  • Kołodziej Mieszko, Pieterek Bartosz, Zieliński Grzegorz, Załęski Karol, Coy Emerson, (2026), What Earth Erases: Weathering Diversity of Mineral Phases Formed in a Highly Reduced Environment Hosted in Aubrites, Journal of Geophysical Research: Planets, 131(8), 2026, ss. 18.[11] Plik doi.
  • Kosina Romuald, (2014), O nieznanej naturze meteorytów (On the unknown nature of meteorites), Acta Soc. Metheor. Polon., 5, 2014, s. 72-80.[12] Plik ASMP.
  • Manecki Andrzej, (2004), Encyklopedia minerałów. Minerały Ziemi i materii kosmicznej, AGH Uczelniane Wyd. Naukowo-dydaktyczne, Kraków 2004, ISBN 83-89388-67-7.[13]
  • Meteoritical Bulletin Database (MBD) – meteoryt Ribbeck
  • Rendtel Jürgen, Molau Sirko, Mölle Andreas, Sachs Oliver, Lenzen Oliver, Hankey Mike, (2024), Ribbeck meteorite. 2024 BX1 and the Fall of an Aubrite in Ribbeck on 2024 January 21, WGN, The Journal of IMO, 52(2), 2024, s. 29-39. Plik not available; plik PDF.
  • Spurný Pavel, Borovicka Jiří, Shrbený Lukáš, Hankey Mike, Neubert Ralf, (2024), Atmospheric entry and fragmentation of small asteroid 2024 BX1: Bolide trajectory, orbit, dynamics, light curve, and spectrum, arXiv.org, arXiv:2403.00634, 2024, ss. 8. Plik doi.

Przypisy

  1. ^ izotopy kosmogeniczne (ang. cosmogenic isotopes, radionuclides) – meteoroid w przestrzeni kosmicznej był wystawiony na działanie promieniowania kosmicznego. Wysokoenergetyczne cząstki promieniowania kosmicznego oddziałują z atomami w skale, powodując reakcje jądrowe i powstawanie charakterystycznych izotopów kosmogenicznych (np. 3He, 21Ne, 38Ar, 10Be, 26Al, 36Cl, 14C, 53Mn). Mierząc ich stężenia w meteorycie i znając tempo produkcji tych izotopów, można oszacować czas ekspozycji próbki na promieniowanie kosmiczne, czyli czas przebywania meteoroidu w przestrzeni kosmicznej po oddzieleniu od ciała macierzystego – czas ekspozycji na promieniowanie kosmiczne (CRE age, ang. Cosmic-Ray Exposure Age). Termin CRE age występuje głównie w artykułach dotyczących meteorytów, popularniejszym jego odpowiednikiem jest datowanie izotopami kosmogenicznymi (ang. cosmogenic nuclide dating). Badając izotopy kosmogeniczne można również określić czas od spadku – wiek pobytu meteorytu na Ziemi (ang. Terrestrial Age) (patrz → Antonin  ●  short-lived radionuclides). Badanie rozkładu izotopów w materiale pozwala określić historię ablacji/erozji skały (produkcja radionuklidów zależy od głębokości wewnątrz meteoroidu, porównując aktywności różnych izotopów można oszacować rozmiar meteoroidu przed wejściem w atmosferę oraz położenie fragmentu względem jego powierzchni). Zalety: pozwala badać procesy zachodzące w skali od tysięcy do milionów lat, dostarcza informacji niedostępnych dla klasycznych metod datowania, szeroko stosowana w badaniach meteorytów i powierzchni planet. Wikipedia (EN) – Cosmogenic nuclide
  2. ^ spadek meteorytu Bishopville 25 marca 1843 roku w USA; achondryt, aubryt, TKW 6 kg
  3. ^ za woreczko.pl: halit – NaCl – popularna sól kuchenna. W meteorytach występuje w przerostach z sylwinem (KCl). Znaleziony w chondrytach węglistych i aubrytach. W meteorycie Zag występują liczne kryształki halitu (wielkości 0,5–3 mm, niekiedy prawidłowo wykształcone) o barwie ciemnoniebieskiej lub purpurowej. Minerał bardzo łatwo rozpuszczalny w wodzie, stąd późno zidentyfikowany w meteorytach – płytki i szlify z meteorytów przygotowuję się niemal zawsze z użyciem wody, która wypłukuje halit z próbki! Często kryształy halitu mają zabarwienie spowodowane niedoskonałością sieci krystalicznej (defekty) wywołane naturalną promieniotwórczością sąsiednich minerałów i promieniowaniem kosmicznym
  4. ^ a b spadek meteorytu Tiglit 9 grudnia 2021 roku w Maroko; achondryt, aubryt, TKW 2,22 kg; patrz → Tiglit; Ribbeck/Badania
  5. ^ spadek meteorytu Norton County (syn. Furnas County) 18 lutego 1948 roku w USA; achondryt, aubryt AUB, TKW 1,1 tony
  6. ^ no description available; więcej → Meteoritical Bulletin Database
  7. ^ artykuł opiera się na analizie 75 meteorytów, których spadki zostały zarejestrowane przez kamery sieci bolidowych i obserwacje meteorów, pozwoliło to odtworzyć ich orbity przed wejściem w atmosferę. Autorzy porównali te orbity z orbitami asteroid w pasie planetoid oraz z wiekiem ekspozycji meteorytów na promieniowanie kosmiczne (CRE age, cosmic ray exposure age), aby ustalić ich pochodzenie i historię kolizji. Dzięki temu udało się powiązać różne typy meteorytów z konkretnymi regionami pasa asteroid, rodzinami asteroid, a w przypadku części meteorytów HED nawet z kraterami na asteroidzie Vesta! Okazuje się, że małe meteoroidy (0,1–1 m) często docierają na Ziemię innymi drogami niż większe planetoidy bliskie Ziemi (NEA)
  8. ^ artykuł został nadesłany do redakcji MaPS przed sukcesami sieci Skytinel, więc nie uwzględnia spadków: Drelów, Poświętno i Zadzim; opisano m.in. spadki: Antonin, Hradec Králové, Jesenice, Košice, Morávka, Novo Mesto, Pusté Úľany, Renchen, Ribbeck, Stubenberg, Žďár nad Sázavou; patrz → Jenniskens (2026)
  9. ^
    Križevci (Jenniskens 2026)-fig-02.jpg
    artykuł analizuje, jak skład asteroid i typ meteorytu wpływają na jego rozpad, hamowanie i uwalnianie energii w atmosferze Ziemi. Autorzy przebadali profile jasności i prędkości 75 bolidów, dla których udokumentowano spadek meteorytów. Badanie bolidów pokazuje, że ich jasność, hamowanie i rozpad w atmosferze zależą od składu, masy, prędkości i kąta wejścia. Krzywa jasności zwykle przechodzi przez 7 etapów: (1) gwałtowne początkowe rozjaśnienie, (2) stopniowy wzrost jasności, czasem z okresowymi zmianami, (3) szybki wzrost jasności aż do plateau, (4) plateau związane z topnieniem meteoroidu, (5) rozbłyski wynikające z fragmentacji, (6) końcowy rozbłysk, czasem o innej barwie, (7) dalsze parowanie i fragmentacja aż do fazy ciemnego lotu; patrz → Bolidy (typy)
  10. ^ artykuł został nadesłany do redakcji MaPS przed sukcesami sieci Skytinel, więc nie uwzględnia spadków: Drelów, Poświętno i Zadzim; opisano m.in. spadki: Antonin, Benešov (bolid), Hradec Králové, Jesenice, Košice, Križevci, Morávka, Novo Mesto, Pusté Úľany, Renchen, Ribbeck, Stubenberg, Žďár nad Sázavou; patrz → Jenniskens (2025)
  11. ^ Mieszko Kołodziej z UAM dostał w 2026 roku grant NCN (grant 2026/60/C/ST10/00065) na badania aubrytów: Ultraredukcyjne ciała aubrytowe: analiza ich składu chemicznego i struktury
  12. ^ o fluorescencji minerałów w meteorytach
  13. ^ zawiera zestawienie i opis ponad 4000 znanych minerałów; osobno opisano 295 minerałów wykrytych w meteorytach; więcej → woreczko.pl – Minerały w meteorytach (Meteorite minerals)

Zobacz również

Linki zewnętrzne

Źródło „http://meteoritica.pl/index.php5/Ribbeck/Badania”
Osobiste