PayPal-donate (Wiki).png
O ile nie zaznaczono inaczej, prawa autorskie zamieszczonych materiałów należą do Jana Woreczko & Wadi.

(Unless otherwise stated, the copyright of the materials included belong to Jan Woreczko & Wadi.)


Szablon:Tóth (2026)

Z Wiki.Meteoritica.pl

Tóth Juraj, Povinec Pavel P., Ozdín Daniel, Macke Robert J., Jull A.J. Timothy, Laubenstein Matthias, Sýkora Ivan, Kontul' Ivan, Ješkovský Miroslav, Kaizer Jakub, Zeman Jakub, Jaques Victory A.J., Zikmund Tomáš, Kareš Martin, Kaiser Jozef, Paulech Tomáš, Zigo Pavol, Kornoš Leonard, Matlovič Pavol, Šilha Jiří, Nagy Roman, Żmija Mateusz[1], (2026), The smallest daylight pedigree meteorite ever recovered: Pusté Úľany - physical, mineralogical, and radionuclide analyses, Meteoritics & Planetary Science, open access, 2026, ss. 20 (abstrakt).[2] Plik doi.



Abstract: Pusté Úľany (PU) is the smallest recovered pedigree fall event meteorite so far and, moreover, was observed during daylight. The results of physical and mineralogical analyses of the new meteorite fall instrumentally observed on June 25, 2022, in the western part of Slovakia are presented. The meteorite fragment of 8.55 g mass was recovered on August 20, 2022, in the strewn field within 100 m of the predicted area of equivalent mass fragments. Mineralogical analyses, computed tomography, physical properties such as bulk and grain densities, as well as magnetic susceptibility were carried out, confirming that PU is an ordinary chondrite of H5 type. Analysis of cosmogenic radionuclides[3] confirmed a fresh fall of the meteorite and helped estimate a pre-atmospheric radius of the meteorite to be 19±4 cm with a corresponding mass of 98±24 kg, and a minimum cosmic-ray exposure age of 2–3 Myr.


Przypisy

  1. ^ Skytinel — dynamicznie rozwijająca się sieć stacji bolidowych Skytinel; projekt zainicjowany wiosną 2024 roku i prowadzony przez Mateusza Żmiję; rozmieszczone na terenie Polski ponad 50 stacji z kamerami all-sky i kierunkowymi (stan: marzec 2026 r.), rejestruje jasne meteory i bolidy; sieć ma już swoje sukcesy: obserwacja bolidu z którego spadł meteoryt Haag i rokujący bolid SN20241025 (Grzebsk).
    • W lutym 2025 roku znaleziono okazy meteorytu Drelów spadłe z zaobserwowanego przez sieć bolidu SN20250218!
    • W sierpniu 2025 roku znaleziono fragmenty meteorytu Poświętno spadłe z zaobserwowanego przez sieć bolidu SN20250724!
    • W kwietniu 2026 roku znaleziono okaz meteorytu Zadzim spadły z zaobserwowanego przez sieć bolidu SN20260417!
  2. ^ wynika badań okazu podarowanego przez Mateusza Żmiję; meteoryt o najmniejszym TKW (ang. total known weight) z zarejestrowanego (wymodelowanego) spadku, ale jeśli powiedzie się proces rejestracji meteorytu Poświętno, zostanie on zdetronizowany! 😊
  3. ^ izotopy kosmogeniczne (ang. cosmogenic isotopes, radionuclides) – meteoroid w przestrzeni kosmicznej był wystawiony na działanie promieniowania kosmicznego. Wysokoenergetyczne cząstki promieniowania kosmicznego oddziałują z atomami w skale, powodując reakcje jądrowe i powstawanie charakterystycznych izotopów kosmogenicznych (np. 3He, 21Ne, 38Ar, 10Be, 26Al, 36Cl, 14C, 53Mn). Mierząc ich stężenia w meteorycie i znając tempo produkcji tych izotopów, można oszacować czas ekspozycji próbki na promieniowanie kosmiczne, czyli czas przebywania meteoroidu w przestrzeni kosmicznej po oddzieleniu od ciała macierzystego – czas ekspozycji na promieniowanie kosmiczne (CRE age, ang. Cosmic-Ray Exposure Age). Termin CRE age występuje głównie w artykułach dotyczących meteorytów, popularniejszym jego odpowiednikiem jest datowanie izotopami kosmogenicznymi (ang. cosmogenic nuclide dating). Badając izotopy kosmogeniczne można również określić czas od spadku – wiek pobytu meteorytu na Ziemi (ang. Terrestrial Age) (patrz → Antonin  ●  short-lived radionuclides). Badanie rozkładu izotopów w materiale pozwala określić historię ablacji/erozji skały (produkcja radionuklidów zależy od głębokości wewnątrz meteoroidu, porównując aktywności różnych izotopów można oszacować rozmiar meteoroidu przed wejściem w atmosferę oraz położenie fragmentu względem jego powierzchni). Zalety: pozwala badać procesy zachodzące w skali od tysięcy do milionów lat, dostarcza informacji niedostępnych dla klasycznych metod datowania, szeroko stosowana w badaniach meteorytów i powierzchni planet. Wikipedia (EN) – Cosmogenic nuclide
Osobiste