PayPal-donate (Wiki).png
O ile nie zaznaczono inaczej, prawa autorskie zamieszczonych materiałów należą do Jana Woreczko & Wadi.

(Unless otherwise stated, the copyright of the materials included belong to Jan Woreczko & Wadi.)


Jezioro Pietronajć

Z Wiki.Meteoritica.pl

(Różnice między wersjami)
(Linki zewnętrzne)
m (Zobacz również)
 
(Nie pokazano 12 wersji pomiędzy niniejszymi.)
Linia 1: Linia 1:
__NOTOC__
__NOTOC__
-
W marcu 2013 roku na portalu aukcyjnym Allegro (nr aukcji [http://allegro.pl/meteoryt-zelazny-calkowity-7346g-hit-zobacz-i3129450563.html 3129450563]) pojawiła się oferta sprzedaży meteorytu żelaznego znalezionego, jak podawał sprzedawca, w okolicach jeziora Pietronajć - okaz wg sprzedawcy został sprzedany<ref>początkowa cena wywoławcza wynosiła 1,00&nbsp;, sprzedawca o&nbsp;nicku '''karegot2005''' oczekiwał za okaz 22000&nbsp;. W&nbsp;trakcie licytacji cena osiągnęła ponad 90000&nbsp;zł(!), ale aukcja została przerwana i&nbsp;ma status: ''"Cena kup teraz: 22000&nbsp;zł/Zakończona/Nie było ofert kupna"''; później na portalu Allegro były również do kupienia małe wypolerowane i&nbsp;wytrawione fragmenty tego meteorytu (''inf. prywatna'': podobno kilka z nich zostało sprzedanych)</ref>. Był to duży (po oczyszczeniu 7,596&nbsp;kg<ref>w opisie aukcji podano 7,346&nbsp;kg, wymiary 18×13×9&nbsp;cm</ref>) mocno zwietrzały okaz meteorytu żelaznego (na wytrawionym małym przekroju widać było charakterystyczne figury Widmanstättena).
+
{{VerifyLevel |level=0i}}
 +
Jezioro Pietronajć znajduje się na terenie Wigierskiego Parku Narodowego (Pieczyński 2012) w&nbsp;depresji pozostałej po degradacji pingo<ref>'''pingo''' – wzgórza powstające w&nbsp;tundrze, wewnątrz których istnieją duże soczewki lodu; po ich wytopieniu powstają głębokie owalne jeziora (relikt pingo)</ref>. Jezioro jest prawie okrągłe, ma około 140&nbsp;m średnicy i&nbsp;do 6,6&nbsp;m głębokości. Znajduje się w&nbsp;dolinie Wiatrołuży utworzonej przez odpływ poglacialnych wód pochodzących z warstw topniejącego lodu z&nbsp;końca ostatniego zlodowacenia. Poziom wody w&nbsp;jeziorze jest znacznie wyższy niż w&nbsp;sąsiedniej rzece Wiatrołuży! W&nbsp;dnie jeziora brak wapiennej gytii<ref>'''gytia''' – osad organiczny lub organiczno-mineralny powstający na dnie jezior</ref>. Jezioro otacza półkoliste obwałowanie wysokie na 10-18&nbsp;m powyżej poziomu wody i&nbsp;szerokie 80-105&nbsp;m. Wewnętrzne stoki obwałowania mają nachylenie 15-30º w&nbsp;kierunku jeziora, a&nbsp;zewnętrzne są nieco bardziej strome, 20-35º. Cały wał jest podobnej szerokości i&nbsp;nie wykazuje żadnych śladów erozji nawet w&nbsp;najwęższej części doliny, co sugeruje, że jest młodszy od doliny rzeki Wiatrołuża. Dolna część wału jest zbudowana z&nbsp;drobnoziarnistego piasku wtrąconego ze żwirów. Nachylenie tych osadów (37-47º) wskazuje, że ich dystrybucja nastąpiła po sedymentacji. Obecność młodych torfów w&nbsp;osadach dennych jeziora (o&nbsp;wieku 6410&nbsp;BP<ref>'''wiek BP''' – wiek BP (ang. ''before present'') oznacza czas, który upłynął od momentu zaprzestania wymiany węgla pomiędzy materią z&nbsp;której została wzięta datowana próbka, a&nbsp;otoczeniem do arbitralnie określonej tzw. chwili obecnej, tzn. do roku 1950&nbsp;AD.</ref>) może wskazywać, że opisana forma nie jest pingo, ale jest kraterem meteorytowym. Jednak wykonane profile mikrograwimetryczne pokazują, że nie mógł to być meteoryt żelazny. Wały otaczające jezioro Pietronajć są nieproporcjonalnie wysokie w&nbsp;porównaniu z&nbsp;kraterami wytwarzanymi przez spadki meteorytów, również przy uderzeniu meteorytu wał wokół jeziora powinien być niższy, a&nbsp;ściana od strony doliny Wiatrołuży powinna zostać zniszczona ze względu na brak podparcia od strony rzeki w&nbsp; momencie uderzenia. Kratery meteorytowe z&nbsp;okresu holocenu są bardzo rzadkie.
-
Pod kątem meteorytowego (impaktowego) pochodzenia jezioro Pietronajć badał Wiesław Czajka (Czajka) i&nbsp;orzekł, że jest to mało prawdopodobne. Jezioro to ma dosyć nietypową budowę - ma regularny, owalny kształt, średnicę około 140&nbsp;m, a&nbsp;lustro wody położone jest prawie 4&nbsp;m ponad doliną Wiatrołuży.
+
Pod kątem meteorytowego (impaktowego) pochodzenia jezioro Pietronajć badał Wiesław Czajka (Czajka) i&nbsp;orzekł, że jest to mało prawdopodobne.
-
 
+
-
Fragmenty okazu trafiły do badań. Ich wyniki być może pokażą czy mamy do czynienie z&nbsp;nowym polskim meteorytem?!<ref>''inf. prywatna'': nabywca meteorytu deklaruje, że okaz będzie dostępny tylko w ofercie dla zagranicy</ref>
+
== Lokalizacja ==
== Lokalizacja ==
Linia 10: Linia 9:
{{GEFrame-begin}}
{{GEFrame-begin}}
{{GEMap
{{GEMap
-
| kml1 = http://wiki.meteoritica.pl/meteoritica/GoogleMaps/wiki-Poland_newIcons.kml
+
| htmlFileMap = wiki-JPietronajc.htm
-
| kml2 = http://wiki.meteoritica.pl/meteoritica/GoogleMaps/wiki-Craters.kml
+
| kml1 = http://wiki.meteoritica.pl/meteoritica/GoogleMaps/wiki-Craters.kml
 +
| kml2 = http://wiki.meteoritica.pl/meteoritica/GoogleMaps/wiki-Tartak.kml
 +
| kmlfit = http://wiki.meteoritica.pl/meteoritica/GoogleMaps/wiki-JPietronajc-fit.kml
| lat = 54.129
| lat = 54.129
| lon = 23.067
| lon = 23.067
-
| zoom = 15
+
| zoom = 11
-
| type = satellite
+
| type = terrain
}}
}}
{{GEIcon-PointRed}}
{{GEIcon-PointRed}}
(T) wieś Tartak
(T) wieś Tartak
 +
{{GEIcon-PlaceOfFinding}}
 +
miejsce znalezienia okazu meteorytu [[Tartak]]
{{GEIcon-Water}}
{{GEIcon-Water}}
-
(P) Jezioro Pierty
+
Jezioro Pierty, Jezioro Pietronajć
{{GEFrame-end}}
{{GEFrame-end}}
-
Podobno okaz został znaleziony w&nbsp;okolicy wsi Tartak, na południe od Jeziora Pierty<ref>w opisie aukcji podano początkowo - ''"Z&nbsp;tego co mi wiadomo znaleziony prawdopodobnie w&nbsp;okolicach Suwałk niedaleko jeziora Piertanie"''</ref>.
+
W 2008 roku niecałe 5&nbsp;km na południe od Jeziora Pietronajć znaleziono 7,5&nbsp;kg okaz meteorytu [[Tartak]].
<br clear="all"/>
<br clear="all"/>
Linia 30: Linia 33:
<gallery caption="" widths="200px" heights="100px" perrow="3">
<gallery caption="" widths="200px" heights="100px" perrow="3">
-
File:Pietronajć_(orto_geoportal).jpg|Ortofotomapa 1:5000 (źródło:&nbsp;geoportal.gov.pl)
+
File:Pietronajć_(orto_geoportal).jpg|Ortofotomapa 1:5000 (źródło:&nbsp;GeoPortal)
-
File:Pietronajć_(raster_geoportal).jpg|Mapa topograficzna 1:5000 (źródło:&nbsp;geoportal.gov.pl)
+
File:Pietronajć_(raster_geoportal).jpg|Mapa topograficzna 1:5000 (źródło:&nbsp;GeoPortal)
</gallery>
</gallery>
-
== Galeria ==
+
<br clear="all"/>
-
 
+
-
Fotografie oferowanego na Allegro okazu (fot. ''karegot2005''; za zgodą)
+
-
<gallery caption="" widths="200px" heights="150px" perrow="3">
+
-
File:Pietronajć_(main_mass)_1.jpg|Okaz po oczyszczeniu ważył 7,596 kg
+
-
File:Pietronajć_(main_mass)_2.jpg|Wymiary 18×13×9&nbsp;cm
+
-
File:Pietronajć_(main_mass)_3.jpg|
+
-
File:Pietronajć_(figury)_1.jpg|Stuktury obserwowane na powierzchni i wytrawionym okienku są podobne do struktur meteorytu Nantan
+
-
File:Pietronajć_(figury)_2.jpg|Rozmiar figur Widmanstättena wskazuje na oktaedryt średnioziarnisty - Om<ref>o strukturalnym podziale meteorytów żelaznych, patrz → [http://www.woreczko.pl/meteorites/features/glossary-Widmanstatten.htm Figury Widmanstättena]</ref>
+
-
</gallery>
+
== [[Bibliografia]] ==
== [[Bibliografia]] ==
-
* Czajka Wiesław, '''Struktury koliste - Polska. Jezioro Pietronajć.''' Portal [http://www.astroblemy.pl/pietronajc.htm astroblemy.pl].
+
* Czajka Wiesław, '''Struktury koliste Polska. [[Jezioro Pietronajć]]''', portal [http://www.astroblemy.pl/pietronajc.htm astroblemy.pl].
 +
 
 +
* +Pieczyński Piotr, (2012), '''Ukształtowanie powierzchni parku''', ''Kwartalnik WPN'', 2, 2012. [http://www.wigry.win.pl/kwartalnik/nr38_uksz.htm Artykuł].
{{Przypisy}}
{{Przypisy}}
 +
 +
== Zobacz również ==
 +
 +
* meteoryt [[Tartak]]
 +
 +
* [[Struktury koliste w Kotlinie Pyzdrskiej]]
== Linki zewnętrzne ==
== Linki zewnętrzne ==
-
* Allegro.pl - [http://allegro.pl/meteoryt-zelazny-calkowity-7346g-hit-zobacz-i3129450563.html Meteoryt żelazny całkowity 7346g HIT! ZOBACZ]
+
* astroblemy.pl [http://www.astroblemy.pl/pietronajc.htm Jezioro Pietronajć]
-
* astroblemy.pl - [http://www.astroblemy.pl/pietronajc.htm Jezioro Pietronajć]
+
 
-
* Wikipedia - [http://pl.wikipedia.org/wiki/Pierty Pierty] {{SeparatorBull}} [http://pl.wikipedia.org/wiki/Jezioro_Pietronajć Jezioro Pietronajć]
+
* Database of Polish Representative Geosites – [http://www.iop.krakow.pl/geosites/home/single/162 JEZIORO PIETRONAJĆ – PINGO (LAKE PIETRONAJĆ – PINGO)]
-
* woreczko.pl - O budowie meteorytów żelaznych: [http://www.woreczko.pl/meteorites/features/glossary-Widmanstatten.htm Figury, struktury Widmanstättena (''Widmanstätten pattern; Widmanstatten'')]
+
* Cyfrowy model terenu jeziora Pietronajć – [http://www.wigry.win.pl/kronika/nmt_wiatroluza.htm Prace nad planem ochrony parku – numeryczny model terenu]
-
* PTMet - [http://www.ptmet.org.pl/raport2005.htm Sprawozdanie z działalności Towarzystwa oraz raport finansowy za rok 2005]
+
* PTMet – [http://www.ptmet.org.pl/raport2005.htm Sprawozdanie z działalności Towarzystwa oraz raport finansowy za rok 2005]
-
* Database of Polish Representative Geosites - [http://www.iop.krakow.pl/geosites/home/single/162 JEZIORO PIETRONAJĆ - PINGO (LAKE PIETRONAJĆ - PINGO)]
+
 
 +
* Wikipedia [http://pl.wikipedia.org/wiki/Jezioro_Pietronajć Jezioro Pietronajć] {{SeparatorBull}} [http://pl.wikipedia.org/wiki/Pierty Pierty]
 +
* Wikipedia – [http://pl.wikipedia.org/wiki/Gytia Gytia] {{SeparatorBull}} [http://pl.wikipedia.org/wiki/Holocen Holocen] {{SeparatorBull}} [http://pl.wikipedia.org/wiki/Pingo Pingo] {{SeparatorBull}} [http://pl.wikipedia.org/wiki/Before_Present Wiek BP]
[[Category:Kratery i struktury impaktowe|Pietronajć (jezioro)]]
[[Category:Kratery i struktury impaktowe|Pietronajć (jezioro)]]
-
[[Category:Znaleziska|Pietronajć (jezioro)]]
+
[[Category:Niepotwierdzone|Pietronajć (jezioro)]]

Aktualna wersja na dzień 21:06, 16 lut 2020

0i

Jezioro Pietronajć znajduje się na terenie Wigierskiego Parku Narodowego (Pieczyński 2012) w depresji pozostałej po degradacji pingo[1]. Jezioro jest prawie okrągłe, ma około 140 m średnicy i do 6,6 m głębokości. Znajduje się w dolinie Wiatrołuży utworzonej przez odpływ poglacialnych wód pochodzących z warstw topniejącego lodu z końca ostatniego zlodowacenia. Poziom wody w jeziorze jest znacznie wyższy niż w sąsiedniej rzece Wiatrołuży! W dnie jeziora brak wapiennej gytii[2]. Jezioro otacza półkoliste obwałowanie wysokie na 10-18 m powyżej poziomu wody i szerokie 80-105 m. Wewnętrzne stoki obwałowania mają nachylenie 15-30º w kierunku jeziora, a zewnętrzne są nieco bardziej strome, 20-35º. Cały wał jest podobnej szerokości i nie wykazuje żadnych śladów erozji nawet w najwęższej części doliny, co sugeruje, że jest młodszy od doliny rzeki Wiatrołuża. Dolna część wału jest zbudowana z drobnoziarnistego piasku wtrąconego ze żwirów. Nachylenie tych osadów (37-47º) wskazuje, że ich dystrybucja nastąpiła po sedymentacji. Obecność młodych torfów w osadach dennych jeziora (o wieku 6410 BP[3]) może wskazywać, że opisana forma nie jest pingo, ale jest kraterem meteorytowym. Jednak wykonane profile mikrograwimetryczne pokazują, że nie mógł to być meteoryt żelazny. Wały otaczające jezioro Pietronajć są nieproporcjonalnie wysokie w porównaniu z kraterami wytwarzanymi przez spadki meteorytów, również przy uderzeniu meteorytu wał wokół jeziora powinien być niższy, a ściana od strony doliny Wiatrołuży powinna zostać zniszczona ze względu na brak podparcia od strony rzeki w  momencie uderzenia. Kratery meteorytowe z okresu holocenu są bardzo rzadkie.

Pod kątem meteorytowego (impaktowego) pochodzenia jezioro Pietronajć badał Wiesław Czajka (Czajka) i orzekł, że jest to mało prawdopodobne.

Lokalizacja

Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
© Jan Woreczko & Wadi

(T) wieś Tartak

miejsce znalezienia okazu meteorytu Tartak

Jezioro Pierty, Jezioro Pietronajć

* W 2018 roku Google zmieniło zasady działania apletu, mapa może wyświetlać się niepoprawnie (pomaga Ctrl+F5); więcej → Szablon:GEMap-MyWiki

W 2008 roku niecałe 5 km na południe od Jeziora Pietronajć znaleziono 7,5 kg okaz meteorytu Tartak.


Mapy


Bibliografia

  • Czajka Wiesław, Struktury koliste – Polska. Jezioro Pietronajć, portal astroblemy.pl.
  • +Pieczyński Piotr, (2012), Ukształtowanie powierzchni parku, Kwartalnik WPN, 2, 2012. Artykuł.

Przypisy

  1. ^ pingo – wzgórza powstające w tundrze, wewnątrz których istnieją duże soczewki lodu; po ich wytopieniu powstają głębokie owalne jeziora (relikt pingo)
  2. ^ gytia – osad organiczny lub organiczno-mineralny powstający na dnie jezior
  3. ^ wiek BP – wiek BP (ang. before present) oznacza czas, który upłynął od momentu zaprzestania wymiany węgla pomiędzy materią z której została wzięta datowana próbka, a otoczeniem do arbitralnie określonej tzw. chwili obecnej, tzn. do roku 1950 AD.

Zobacz również

Linki zewnętrzne

Osobiste