PayPal-donate (Wiki).png
O ile nie zaznaczono inaczej, prawa autorskie zamieszczonych materiałów należą do Jana Woreczko & Wadi.

(Unless otherwise stated, the copyright of the materials included belong to Jan Woreczko & Wadi.)

Emsland

Z Wiki.Meteoritica.pl

(Różnice między wersjami)
m (→Piękne żelazo z bagna)
Linia 10: Linia 10:
  | mbclass = find
  | mbclass = find
  | metbull = 10035
  | metbull = 10035
-
  | lokalizacja = Dolna Saksonia, Niemcy
+
  | lokalizacja = Emsland, Dolna Saksonia, Niemcy
  | położenie = 53°06'N, 07°12'E
  | położenie = 53°06'N, 07°12'E
  | data = 1940
  | data = 1940
Linia 21: Linia 21:
Meteoryt został znaleziony latem 1940 roku podczas prac melioracyjnych przy budowie '''''Brualer Schloot''''', kanału służącego do osuszania i zagospodarowania mokradeł/wrzosowisk '''''Brualer Moor'''''. Znaleziono go na głębokości ponad 2 metrów. Miejsce znajdowało się na wysokim torfowisku na północny zachód od Rhede, około 500 m od granicy z Holandią (Buchwald (1975) podaje, że na zachód od wsi '''Brahe'''). Meteoryt został znaleziony przez robotników pracujących przy torfowisku — w tym okresie w Emsland istniały obozy karne (trwała II Wojna Światowa), a więźniowie (m.in. hitlerowskiego obozu koncentracyjnego ''Emslandlager III Brual-Rhede'') byli wykorzystywani do ciężkich prac przy osuszaniu torfowisk.<ref>Buchwald (1975) podaje, że został odkryty przez robotników pozyskujących torf na opał!?</ref>
Meteoryt został znaleziony latem 1940 roku podczas prac melioracyjnych przy budowie '''''Brualer Schloot''''', kanału służącego do osuszania i zagospodarowania mokradeł/wrzosowisk '''''Brualer Moor'''''. Znaleziono go na głębokości ponad 2 metrów. Miejsce znajdowało się na wysokim torfowisku na północny zachód od Rhede, około 500 m od granicy z Holandią (Buchwald (1975) podaje, że na zachód od wsi '''Brahe'''). Meteoryt został znaleziony przez robotników pracujących przy torfowisku — w tym okresie w Emsland istniały obozy karne (trwała II Wojna Światowa), a więźniowie (m.in. hitlerowskiego obozu koncentracyjnego ''Emslandlager III Brual-Rhede'') byli wykorzystywani do ciężkich prac przy osuszaniu torfowisk.<ref>Buchwald (1975) podaje, że został odkryty przez robotników pozyskujących torf na opał!?</ref>
-
Po znalezieniu okaz trafił do Oberbaurata '''Wilhelma Sagemüllera''', kierownika/urzędnika ''Wasserwirtschaftsamt Meppen''. Początkowo zamierzano przekazać go do regionalnego muzeum, ale bardzo szybko zainteresowali się nim naukowcy z Uniwersytetu w Getyndze. 26 sierpnia 1940 roku doktorant '''Franz Hillen''' zwrócił się do Sagemüllera z prośbą o przesłanie żelaza jemu oraz jego promotorowi, '''Friedrichowi Rudolfowi Vogelowi''', kierującemu laboratorium metalograficznym ''Institut für allgemeine Metallkunde'' Uniwersytetu w Getyndze. Sagemüller wysłał meteoryt 11 września 1940 roku. Vogel wykonał następnie badania metalograficzne i zlecił analizę chemiczną.
+
Po znalezieniu okaz trafił do Oberbaurata (starszego radcy budowlanego) '''Wilhelma Sagemüllera''', kierownika/urzędnika ''Wasserwirtschaftsamt Meppen'' (Urząd Gospodarki Wodnej w Meppen). Początkowo zamierzano przekazać go do regionalnego muzeum, ale bardzo szybko zainteresowali się nim naukowcy z Uniwersytetu w Getyndze. 26 sierpnia 1940 roku doktorant '''Franz Hillen''' zwrócił się do Sagemüllera z prośbą o przesłanie żelaza jemu oraz jego promotorowi, '''Friedrichowi Rudolfowi Vogelowi''', kierującemu laboratorium metalograficznym ''Institut für allgemeine Metallkunde'' Uniwersytetu w Getyndze. Sagemüller wysłał meteoryt 11 września 1940 roku. Vogel wykonał następnie badania metalograficzne i zlecił analizę chemiczną.
-
Okaz miał około '''22×19×13 cm''' i ważył około ''19 kg'', a większość jego powierzchni pokrywają regmaglipty. Pomimo, że był mocno skorodowany ma zaskakująco dobrze zachowaną powierzchnię, z miejscami z zachowaną skorupą obtopieniową (ang. ''fuzion crust'', niem. ''Schmelzkruste'')! Jeszcze ciekawsze jest to, że na dolnej stronie meteorytu naturalnie ujawniły się '''figury Widmanstättena''' w wyniku działania kwasów glebowych (kwasów humusowych z torfu), wszak został znaleziony w kwaśnym środowisku torfowiska. '''Meteoryt został częściowo „wytrawiony” już w ziemi, bez udziału człowieka!'''
+
Okaz miał około '''22×19×13 cm''' i ważył około '''19 kg''', a większość jego powierzchni pokrywają regmaglipty. Pomimo, że był mocno skorodowany ma zaskakująco dobrze zachowaną powierzchnię, z miejscami z zachowaną skorupą obtopieniową (ang. ''fuzion crust'', niem. ''Schmelzkruste'')! Jeszcze ciekawsze jest to, że na dolnej stronie meteorytu naturalnie ujawniły się '''figury Widmanstättena''' w wyniku działania kwasów glebowych (kwasów humusowych z torfu), wszak został znaleziony w kwaśnym środowisku torfowiska. '''Meteoryt został częściowo „wytrawiony” już w ziemi, bez udziału człowieka!'''
-
Obecnie okaz (masa główna) znajduje się na uniwersytecie w Getyndze (''Geowissenschaftlichen Museum der Universität Göttingen''), ale nie jest eksponowana. Początkowo wycięto z niej do badań około 3 kg materiału, obecnie waży około 16,1 kg (jej zdjęcia znajdują się na Wikimedia).
+
=== Wyjątkowo świeży okaz! ===
 +
 
 +
Oglądając dostępne w internecie zdjęcia tego okazu (Wikimedia), trudno uwierzyć, że w jego opisie podaje się, iż był mocno skorodowany i oblepiony zwietrzeliną?! Na {{Txt2Img|Emsland_(Gehler_2015)-fig37.jpg|zdjęciu}} z publikacji Gehler et al. (2015) widać mało zwietrzały okaz, z pięknymi regmagliptami i doskonale zachowanymi fragmentami skorupy obtopieniowej. Miejscami widać na niej wyraźne i „ostre” linie spływu (ang. ''flow lines''). Tak wyglądają, np. dobrze zachowane okazy meteorytu Sikhote-Alin{{MBD-record|name=Sikhote-Alin}} ze spadku w 1947 roku. Nie udało się ustalić czy były prowadzone pomiary oszacowania ziemskiego wieku (ang. ''terrestrial age'') okazu meteorytu Emsland, ale można zaryzykować stwierdzenie, że spadł on krótko przed 1940 rokiem.
 +
 
 +
 
 +
Obecnie okaz (masa główna) znajduje się na uniwersytecie w&nbsp;Getyndze (''Geowissenschaftlichen Museum der Universität Göttingen''), ale nie jest eksponowana. Początkowo wycięto z&nbsp;niej do badań około 3&nbsp;kg materiału, obecnie waży około 16,1&nbsp;kg (jej zdjęcia znajdują się na Wikimedia).
== Lokalizacja ==
== Lokalizacja ==
Linia 47: Linia 52:
prawdopodobne miejsca znalezienia okazu?
prawdopodobne miejsca znalezienia okazu?
{{GEIcon-PinRed}}
{{GEIcon-PinRed}}
-
lokalizacja obozu ''Emslandlager III (Brual-Rhede)''
+
lokalizacja byłego obozu ''Emslandlager III (Brual-Rhede)''
Różowa linia – kanał ''Brualer Schloot''
Różowa linia – kanał ''Brualer Schloot''
{{GEFrame-end}}
{{GEFrame-end}}
-
Według źródeł, okaz został znaleziony na zachód od wsi '''Brahe''' (dziś już nie istniejącej), na północny zachód od wsi '''Rhede''', 500 m od granicy z Holandią (Niderlandami). Znaleziony na głębokości 2 m podczas kopania rowu melioracyjnego/kanału '''''Brualer Schloot'''''.
+
Według źródeł, okaz został znaleziony <u>na zachód od wsi '''Brahe'''</u> (dziś już nie istniejącej), <u>na północny zachód od wsi '''Rhede'''</u>, <u>500&nbsp;m od granicy z&nbsp;Holandią</u> (Niderlandami). Znaleziony na głębokości 2&nbsp;m podczas kopania rowu melioracyjnego/kanału '''''Brualer Schloot'''''.
<br clear="all"/>
<br clear="all"/>
Linia 60: Linia 65:
<gallery caption="" widths="240px" heights="240px" perrow="3">
<gallery caption="" widths="240px" heights="240px" perrow="3">
File:Emsland_(GK25-2809(1928)).jpg|Położenia bagna/wrzosowiska '''''Brualer Moor''''' (mapa z&nbsp;1928 roku: ''Geologische Spezialkarte von Preussen und den Thüringischen Staaten/[2809]=Gradabteilung&nbsp;21, Blatt&nbsp;54: Bunde'')
File:Emsland_(GK25-2809(1928)).jpg|Położenia bagna/wrzosowiska '''''Brualer Moor''''' (mapa z&nbsp;1928 roku: ''Geologische Spezialkarte von Preussen und den Thüringischen Staaten/[2809]=Gradabteilung&nbsp;21, Blatt&nbsp;54: Bunde'')
-
File:Emsland_(MB2809-2909(1898)).jpg|Położenia bagien/wrzosowisk '''''Brualer Moor''''' i&nbsp;'''''Rheder Moor''''' (mapy z&nbsp;1898 roku: ''Topographische Karte 1:25000/[2909]=1442: Rhede in Hannover'' oraz ''[2809]=1362: Bunde'')
+
File:Emsland_(MB2809-2909(1898)).jpg|Położenia bagien/wrzosowisk '''''Brualer Moor''''' i&nbsp;'''''Rheder Moor'''''; różowa linia – kanał ''Brualer Schloot'' (mapy z&nbsp;1898 roku: ''Topographische Karte 1:25000/[2909]=1442: Rhede in Hannover'' oraz ''[2809]=1362: Bunde'')
</gallery>
</gallery>

Wersja z 21:20, 7 paź 2026

Under construction icon-orange.svg
 Strona w budowie (Site under construction)
Jeszcze to chwilę potrwa (It will take a while)
1i

Piękne żelazo z bagna

Emsland →
Emsland (Gehler 2015)-fig37.jpg
Meteoryt Emsland (źródło: Gehler et al. 2015; „Abb. 37 Göttinger Hauptmasse des Meteoriten von Emsland. Foto: GZG Museum/G. Hundertmark.”)
znalezisko
Lokalizacja Emsland, Dolna Saksonia, Niemcy
Położenie[1] 53°06'N, 07°12'E
Data 1940
Uwagi znaleziony w torfowisku
Charakterystyka
Typ meteoryt żelazny, niezgrupowany (Iron-ung), oktaedryt średnioziarnisty (Om, medium octahedrites)
Masa 19 kg
Cechy jeden okaz
Meteoritical Bulletin Database

Meteoryt został znaleziony latem 1940 roku podczas prac melioracyjnych przy budowie Brualer Schloot, kanału służącego do osuszania i zagospodarowania mokradeł/wrzosowisk Brualer Moor. Znaleziono go na głębokości ponad 2 metrów. Miejsce znajdowało się na wysokim torfowisku na północny zachód od Rhede, około 500 m od granicy z Holandią (Buchwald (1975) podaje, że na zachód od wsi Brahe). Meteoryt został znaleziony przez robotników pracujących przy torfowisku — w tym okresie w Emsland istniały obozy karne (trwała II Wojna Światowa), a więźniowie (m.in. hitlerowskiego obozu koncentracyjnego Emslandlager III Brual-Rhede) byli wykorzystywani do ciężkich prac przy osuszaniu torfowisk.[2]

Po znalezieniu okaz trafił do Oberbaurata (starszego radcy budowlanego) Wilhelma Sagemüllera, kierownika/urzędnika Wasserwirtschaftsamt Meppen (Urząd Gospodarki Wodnej w Meppen). Początkowo zamierzano przekazać go do regionalnego muzeum, ale bardzo szybko zainteresowali się nim naukowcy z Uniwersytetu w Getyndze. 26 sierpnia 1940 roku doktorant Franz Hillen zwrócił się do Sagemüllera z prośbą o przesłanie żelaza jemu oraz jego promotorowi, Friedrichowi Rudolfowi Vogelowi, kierującemu laboratorium metalograficznym Institut für allgemeine Metallkunde Uniwersytetu w Getyndze. Sagemüller wysłał meteoryt 11 września 1940 roku. Vogel wykonał następnie badania metalograficzne i zlecił analizę chemiczną.


Okaz miał około 22×19×13 cm i ważył około 19 kg, a większość jego powierzchni pokrywają regmaglipty. Pomimo, że był mocno skorodowany ma zaskakująco dobrze zachowaną powierzchnię, z miejscami z zachowaną skorupą obtopieniową (ang. fuzion crust, niem. Schmelzkruste)! Jeszcze ciekawsze jest to, że na dolnej stronie meteorytu naturalnie ujawniły się figury Widmanstättena w wyniku działania kwasów glebowych (kwasów humusowych z torfu), wszak został znaleziony w kwaśnym środowisku torfowiska. Meteoryt został częściowo „wytrawiony” już w ziemi, bez udziału człowieka!

Wyjątkowo świeży okaz!

Oglądając dostępne w internecie zdjęcia tego okazu (Wikimedia), trudno uwierzyć, że w jego opisie podaje się, iż był mocno skorodowany i oblepiony zwietrzeliną?! Na zdjęciu z publikacji Gehler et al. (2015) widać mało zwietrzały okaz, z pięknymi regmagliptami i doskonale zachowanymi fragmentami skorupy obtopieniowej. Miejscami widać na niej wyraźne i „ostre” linie spływu (ang. flow lines). Tak wyglądają, np. dobrze zachowane okazy meteorytu Sikhote-Alin[3] ze spadku w 1947 roku. Nie udało się ustalić czy były prowadzone pomiary oszacowania ziemskiego wieku (ang. terrestrial age) okazu meteorytu Emsland, ale można zaryzykować stwierdzenie, że spadł on krótko przed 1940 rokiem.


Obecnie okaz (masa główna) znajduje się na uniwersytecie w Getyndze (Geowissenschaftlichen Museum der Universität Göttingen), ale nie jest eksponowana. Początkowo wycięto z niej do badań około 3 kg materiału, obecnie waży około 16,1 kg (jej zdjęcia znajdują się na Wikimedia).

Lokalizacja

Źródło: Wiki.Meteoritica.pl
© Jan Woreczko & Wadi

(B) Brual, Brahe, (R) Rhede

bagna/wrzosowiska: Brualer Moor, Rheder Moor

prawdopodobne miejsca znalezienia okazu?

lokalizacja byłego obozu Emslandlager III (Brual-Rhede)

Różowa linia – kanał Brualer Schloot

* W 2018 roku Google zmieniło zasady działania apletu, mapa może wyświetlać się niepoprawnie (pomaga Ctrl+F5); więcej → Szablon:GEMap-MyWiki

Według źródeł, okaz został znaleziony na zachód od wsi Brahe (dziś już nie istniejącej), na północny zachód od wsi Rhede, 500 m od granicy z Holandią (Niderlandami). Znaleziony na głębokości 2 m podczas kopania rowu melioracyjnego/kanału Brualer Schloot.


Mapy

Położenia bagna/wrzosowiska Brualer Moor (mapa z 1928 roku: Geologische Spezialkarte von Preussen und den Thüringischen Staaten/[2809]=Gradabteilung 21, Blatt 54: Bunde)

Położenia bagien/wrzosowisk Brualer Moor i Rheder Moor; różowa linia – kanał Brualer Schloot (mapy z 1898 roku: Topographische Karte 1:25000/[2909]=1442: Rhede in Hannover oraz [2809]=1362: Bunde)


Bibliografia

  • Bartoschewitz Rainer, (1999), Der Emsland Meteorit, Der Aufschluss, 50(5), 1999, s. 257–266.
  • Buchwald Vagn Fabritius, (1975), Handbook of Iron Meteorites. Their History, Distribution, Composition, and Structure, University of California Press, Berkeley 1975, (s. 566-567). ISBN 0-520-02934-8.[4] Pliki PDF.
  • +Gehler Alexander, Reich Mike, (2015), Die Meteorite Niedersachsens, Naturhistorica – Berichte der Naturhistorischen Gesellschaft Hannover, 157, 2015, s. 7-100.[5] Plik PDF; plik Naturhistorica.
  • Koblitz Jörn, MetBase. Meteorite Data Retrieval Software, Version 7.3 (CD-ROM), Ritterhude, Germany 1994-2012. MetBase.
  • Vogel Rudolf, (1943), Emsland, ein neuer Eisenmeteorit, Chemie der Erde, 15(1-2), Jena 1943, s. 52–65.


Przypisy

  1. ^ jeśli nie zaznaczono inaczej, podano współrzędne przyjęte w oficjalnej bazie meteorytów Meteoritical Bulletin Database
  2. ^ Buchwald (1975) podaje, że został odkryty przez robotników pozyskujących torf na opał!?
  3. ^ spadek meteorytu Sikhote-Alin (Сихотэ-Алинский) 12 lutego 1947 roku w Rosji; meteoryt żelazny, grupa IIAB, TKW 23 tony
  4. ^ trzytomowe opracowanie (ponad 1400 stron) – „biblia” meteorytów żelaznych (patrz → Woźniak (2021, ASMP)); egzemplarz ze zbiorów W&W
  5. ^ meteoryty Dolnej Saksonii (Niedersachsen): Benthullen, Braunschweig, Bremervörde, Emsland, Nörten, Obernkirchen, Oesede, Oldenburg (1368), Oldenburg (1930), Stolzenau

Zobacz również

Linki zewnętrzne

  • Meteoritical Bulletin Database (MBD) – meteoryt Emsland
  • Encyclopedia of Meteorites (EoM) – meteoryt Emsland
Źródło „http://meteoritica.pl/index.php5/Emsland”
Osobiste