Emsland - Historia wersji

Wiki woreczko: /* Piękne żelazo z bagna */

2026-10-06T21:43:05Z

Piękne żelazo z bagna

← poprzednia wersja		Wersja z 21:43, 6 paź 2026
Linia 24:		Linia 24:


-	Okaz miał około '''22×19×13 cm''' i ważył około ''19 kg'', a większość jego powierzchni pokrywają regmaglipty. Pomimo, że był mocno skorodowany ma zaskakująco dobrze zachowaną powierzchnię, z miejscami z zachowaną skorupą obtopieniową! Jeszcze ciekawsze jest to, że na dolnej stronie meteorytu naturalnie ujawniły się '''figury Widmanstättena''' w wyniku działania kwasów glebowych (kwasów humusowych z torfu), wszak został znaleziony w kwaśnym środowisku torfowiska. '''Meteoryt został częściowo „wytrawiony” już w ziemi, bez udziału człowieka!'''	+	Okaz miał około '''22×19×13 cm''' i ważył około ''19 kg'', a większość jego powierzchni pokrywają regmaglipty. Pomimo, że był mocno skorodowany ma zaskakująco dobrze zachowaną powierzchnię, z miejscami z zachowaną skorupą obtopieniową (ang. ''fuzion crust'', niem. ''Schmelzkruste'')! Jeszcze ciekawsze jest to, że na dolnej stronie meteorytu naturalnie ujawniły się '''figury Widmanstättena''' w wyniku działania kwasów glebowych (kwasów humusowych z torfu), wszak został znaleziony w kwaśnym środowisku torfowiska. '''Meteoryt został częściowo „wytrawiony” już w ziemi, bez udziału człowieka!'''

	Obecnie okaz (masa główna) znajduje się na uniwersytecie w Getyndze (''Geowissenschaftlichen Museum der Universität Göttingen''), ale nie jest eksponowana. Początkowo wycięto z niej do badań około 3 kg materiału, obecnie waży około 16,1 kg (jej zdjęcia znajdują się na Wikimedia).		Obecnie okaz (masa główna) znajduje się na uniwersytecie w Getyndze (''Geowissenschaftlichen Museum der Universität Göttingen''), ale nie jest eksponowana. Początkowo wycięto z niej do badań około 3 kg materiału, obecnie waży około 16,1 kg (jej zdjęcia znajdują się na Wikimedia).

Wiki woreczko: /* Piękne żelazo z bagna */

2026-10-06T21:34:10Z

Piękne żelazo z bagna

← poprzednia wersja		Wersja z 21:34, 6 paź 2026
Linia 19:		Linia 19:
	\| synonimy =		\| synonimy =
	}}		}}
-	Meteoryt został znaleziony latem 1940 roku podczas prac melioracyjnych przy budowie '''''Brualer Schloot''''', kanału służącego do osuszania i zagospodarowania mokradeł/wrzosowisk '''''Brualer Moor'''''. Znaleziono go na głębokości ponad 2 metrów. Miejsce znajdowało się na wysokim torfowisku na północny zachód od Rhede, około 500 m od granicy z Holandią (Buchwald (1975) podaje, że na zachód od wsi '''Brahe'''). Meteoryt został znaleziony przez robotników pracujących przy torfowisku — w tym okresie w Emsland istniały obozy karne (trwała II Wojna Światowa), a więźniowie (m.in. ~~więźniowie~~ hitlerowskiego obozu koncentracyjnego ''Emslandlager III Brual-Rhede'') byli wykorzystywani do ciężkich prac przy osuszaniu torfowisk.<ref>Buchwald (1975) podaje, że został odkryty przez robotników pozyskujących torf na opał!?</ref>	+	Meteoryt został znaleziony latem 1940 roku podczas prac melioracyjnych przy budowie '''''Brualer Schloot''''', kanału służącego do osuszania i zagospodarowania mokradeł/wrzosowisk '''''Brualer Moor'''''. Znaleziono go na głębokości ponad 2 metrów. Miejsce znajdowało się na wysokim torfowisku na północny zachód od Rhede, około 500 m od granicy z Holandią (Buchwald (1975) podaje, że na zachód od wsi '''Brahe'''). Meteoryt został znaleziony przez robotników pracujących przy torfowisku — w tym okresie w Emsland istniały obozy karne (trwała II Wojna Światowa), a więźniowie (m.in. hitlerowskiego obozu koncentracyjnego ''Emslandlager III Brual-Rhede'') byli wykorzystywani do ciężkich prac przy osuszaniu torfowisk.<ref>Buchwald (1975) podaje, że został odkryty przez robotników pozyskujących torf na opał!?</ref>

	Po znalezieniu okaz trafił do Oberbaurata '''Wilhelma Sagemüllera''', kierownika/urzędnika ''Wasserwirtschaftsamt Meppen''. Początkowo zamierzano przekazać go do regionalnego muzeum, ale bardzo szybko zainteresowali się nim naukowcy z Uniwersytetu w Getyndze. 26 sierpnia 1940 roku doktorant '''Franz Hillen''' zwrócił się do Sagemüllera z prośbą o przesłanie żelaza jemu oraz jego promotorowi, '''Friedrichowi Rudolfowi Vogelowi''', kierującemu laboratorium metalograficznym ''Institut für allgemeine Metallkunde'' Uniwersytetu w Getyndze. Sagemüller wysłał meteoryt 11 września 1940 roku. Vogel wykonał następnie badania metalograficzne i zlecił analizę chemiczną.		Po znalezieniu okaz trafił do Oberbaurata '''Wilhelma Sagemüllera''', kierownika/urzędnika ''Wasserwirtschaftsamt Meppen''. Początkowo zamierzano przekazać go do regionalnego muzeum, ale bardzo szybko zainteresowali się nim naukowcy z Uniwersytetu w Getyndze. 26 sierpnia 1940 roku doktorant '''Franz Hillen''' zwrócił się do Sagemüllera z prośbą o przesłanie żelaza jemu oraz jego promotorowi, '''Friedrichowi Rudolfowi Vogelowi''', kierującemu laboratorium metalograficznym ''Institut für allgemeine Metallkunde'' Uniwersytetu w Getyndze. Sagemüller wysłał meteoryt 11 września 1940 roku. Vogel wykonał następnie badania metalograficzne i zlecił analizę chemiczną.

-	Okaz miał około 22×19×13 cm i ważył około 19 kg, a większość jego powierzchni pokrywają regmaglipty. Jeszcze ciekawsze jest to, że na dolnej stronie meteorytu naturalnie ujawniły się figury Widmanstättena w wyniku działania kwasów glebowych, wszak został znaleziony w kwaśnym środowisku torfowiska. Meteoryt został częściowo „wytrawiony” już w ziemi, bez udziału człowieka!	+
		+	Okaz miał około '''22×19×13 cm''' i ważył około ''19 kg'', a większość jego powierzchni pokrywają regmaglipty. Pomimo, że był mocno skorodowany ma zaskakująco dobrze zachowaną powierzchnię, z miejscami z zachowaną skorupą obtopieniową! Jeszcze ciekawsze jest to, że na dolnej stronie meteorytu naturalnie ujawniły się '''figury Widmanstättena''' w wyniku działania kwasów glebowych (kwasów humusowych z torfu), wszak został znaleziony w kwaśnym środowisku torfowiska. '''Meteoryt został częściowo „wytrawiony” już w ziemi, bez udziału człowieka!'''

	Obecnie okaz (masa główna) znajduje się na uniwersytecie w Getyndze (''Geowissenschaftlichen Museum der Universität Göttingen''), ale nie jest eksponowana. Początkowo wycięto z niej do badań około 3 kg materiału, obecnie waży około 16,1 kg (jej zdjęcia znajdują się na Wikimedia).		Obecnie okaz (masa główna) znajduje się na uniwersytecie w Getyndze (''Geowissenschaftlichen Museum der Universität Göttingen''), ale nie jest eksponowana. Początkowo wycięto z niej do badań około 3 kg materiału, obecnie waży około 16,1 kg (jej zdjęcia znajdują się na Wikimedia).

Wiki woreczko: /* Bibliografia */

2026-10-06T21:31:48Z

Bibliografia

← poprzednia wersja		Wersja z 21:31, 6 paź 2026
Linia 74:		Linia 74:
	* {{Koblitz MetBase}}		* {{Koblitz MetBase}}

-	* Vogel Rudolf, (1943), '''[[Emsland]], ein neuer Eisenmeteorit''', ''Chemie der Erde'', 15, 1943, s. 52–65.	+	* Vogel Rudolf, (1943), '''[[Emsland]], ein neuer Eisenmeteorit''', ''Chemie der Erde'', 15(1-2), Jena 1943, s. 52–65.

	{{Koblitz References\|1=A mass of 19kg was found near the village of Brahe an der Ems. One side shows natural Widmanstätten figures, probably due to etching by soil acids, A.L.Graham et al., Cat. Met., 1985, p.136. Described and analyzed, 8.71% Ni, R.Vogel, Chem. Erde, 1943, 15, p.52 (M.A.9-292). Further analysis, 9.40% Ni, 2.90 ppm Ga, 35.0 ppm Ge, 2.9 ppm Ir, E.R.D.Scott et al., GCA, 1973, 37, p.1957. Description, V.F.Buchwald, Handbook of Iron Meteorites, Univ. of California, 1975, p.566. Description, metallography, and mineralogy, R.Bartoschewitz, Aufschluss, 1999, 50, p.257.}}		{{Koblitz References\|1=A mass of 19kg was found near the village of Brahe an der Ems. One side shows natural Widmanstätten figures, probably due to etching by soil acids, A.L.Graham et al., Cat. Met., 1985, p.136. Described and analyzed, 8.71% Ni, R.Vogel, Chem. Erde, 1943, 15, p.52 (M.A.9-292). Further analysis, 9.40% Ni, 2.90 ppm Ga, 35.0 ppm Ge, 2.9 ppm Ir, E.R.D.Scott et al., GCA, 1973, 37, p.1957. Description, V.F.Buchwald, Handbook of Iron Meteorites, Univ. of California, 1975, p.566. Description, metallography, and mineralogy, R.Bartoschewitz, Aufschluss, 1999, 50, p.257.}}

Wiki woreczko: /* Linki zewnętrzne */

2026-10-06T21:12:56Z

Linki zewnętrzne

← poprzednia wersja		Wersja z 21:12, 6 paź 2026
Linia 90:		Linia 90:

	* Wikipedia (DE) – [https://de.wikipedia.org/wiki/Emsland_(Meteorit) Emsland (Meteorit)]		* Wikipedia (DE) – [https://de.wikipedia.org/wiki/Emsland_(Meteorit) Emsland (Meteorit)]
		+	* Wikimedia (DE) – [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Emsland_(Meteorit) Category:Emsland (Meteorit)]
	* Wikipedia (NL) – [https://nl.wikipedia.org/wiki/Brualer_Schloot Brualer Schloot]		* Wikipedia (NL) – [https://nl.wikipedia.org/wiki/Brualer_Schloot Brualer Schloot]

Wiki woreczko: /* Piękne żelazo z bagna */

2026-10-06T21:08:57Z

Piękne żelazo z bagna

← poprzednia wersja		Wersja z 21:08, 6 paź 2026
Linia 24:		Linia 24:

	Okaz miał około 22×19×13 cm i ważył około 19 kg, a większość jego powierzchni pokrywają regmaglipty. Jeszcze ciekawsze jest to, że na dolnej stronie meteorytu naturalnie ujawniły się figury Widmanstättena w wyniku działania kwasów glebowych, wszak został znaleziony w kwaśnym środowisku torfowiska. Meteoryt został częściowo „wytrawiony” już w ziemi, bez udziału człowieka!		Okaz miał około 22×19×13 cm i ważył około 19 kg, a większość jego powierzchni pokrywają regmaglipty. Jeszcze ciekawsze jest to, że na dolnej stronie meteorytu naturalnie ujawniły się figury Widmanstättena w wyniku działania kwasów glebowych, wszak został znaleziony w kwaśnym środowisku torfowiska. Meteoryt został częściowo „wytrawiony” już w ziemi, bez udziału człowieka!
		+
		+	Obecnie okaz (masa główna) znajduje się na uniwersytecie w Getyndze (''Geowissenschaftlichen Museum der Universität Göttingen''), ale nie jest eksponowana. Początkowo wycięto z niej do badań około 3 kg materiału, obecnie waży około 16,1 kg (jej zdjęcia znajdują się na Wikimedia).

	== Lokalizacja ==		== Lokalizacja ==

Wiki woreczko: /* Lokalizacja */

2026-10-06T20:47:49Z

Lokalizacja

← poprzednia wersja		Wersja z 20:47, 6 paź 2026
Linia 38:		Linia 38:
	}}		}}
	{{GEIcon-PointRed}}		{{GEIcon-PointRed}}
-	(B) Brual, (R) Rhede	+	(B) Brual, Brahe, (R) Rhede
	{{GEIcon-Water}}		{{GEIcon-Water}}
	bagna/wrzosowiska: ''Brualer Moor'', ''Rheder Moor''		bagna/wrzosowiska: ''Brualer Moor'', ''Rheder Moor''
		+	{{GEIcon-PlaceOfFall}}
		+	prawdopodobne miejsca znalezienia okazu?
	{{GEIcon-PinRed}}		{{GEIcon-PinRed}}
	lokalizacja obozu ''Emslandlager III (Brual-Rhede)''		lokalizacja obozu ''Emslandlager III (Brual-Rhede)''
Linia 46:		Linia 48:
	Różowa linia – kanał ''Brualer Schloot''		Różowa linia – kanał ''Brualer Schloot''
	{{GEFrame-end}}		{{GEFrame-end}}
		+
		+	Według źródeł, okaz został znaleziony na zachód od wsi '''Brahe''' (dziś już nie istniejącej), na północny zachód od wsi '''Rhede''', 500 m od granicy z Holandią (Niderlandami). Znaleziony na głębokości 2 m podczas kopania rowu melioracyjnego/kanału '''''Brualer Schloot'''''.

	<br clear="all"/>		<br clear="all"/>

Wiki woreczko: /* Piękne żelazo z bagna */

2026-10-06T20:41:02Z

Piękne żelazo z bagna

← poprzednia wersja		Wersja z 20:41, 6 paź 2026
Linia 6:		Linia 6:
	\| nazwa = Emsland		\| nazwa = Emsland
	\| grafika = Emsland_(Gehler_2015)-fig37.jpg		\| grafika = Emsland_(Gehler_2015)-fig37.jpg
-	\| opis = Meteoryt Emsland (źródło: Gehler et al. 2015; „'''''Abb. 37''' Göttinger Hauptmasse des Meteoriten von Emsland. Foto: GZG Museum/G. Hundertmark.''”)	+	\| opis = Meteoryt Emsland (źródło: Gehler et al. 2015; „'''''Abb. 37''' Göttinger Hauptmasse des Meteoriten von Emsland. Foto: GZG Museum/G. Hundertmark.''”)
	\| klasa = znalezisko		\| klasa = znalezisko
	\| mbclass = find		\| mbclass = find
Linia 14:		Linia 14:
	\| data = 1940		\| data = 1940
	\| uwagi = znaleziony w torfowisku		\| uwagi = znaleziony w torfowisku
-	\| typ = meteoryt żelazny, Iron-ung	+	\| typ = meteoryt żelazny, niezgrupowany (Iron-ung), oktaedryt średnioziarnisty (Om, ''medium octahedrites'')
	\| masa = 19 kg		\| masa = 19 kg
	\| cechy = jeden okaz		\| cechy = jeden okaz
	\| synonimy =		\| synonimy =
	}}		}}
-	Meteoryt został znaleziony latem 1940 roku podczas prac melioracyjnych przy budowie '''''Brualer Schloot''''', kanału służącego do osuszania i zagospodarowania ~~torfowiska~~ '''''Brualer Moor'''''. Znaleziono go na głębokości ponad 2 metrów. Miejsce znajdowało się na wysokim torfowisku na północny zachód od Rhede, około 500 m od granicy z Holandią. Meteoryt został znaleziony przez robotników pracujących przy torfowisku — w tym okresie w Emsland istniały obozy karne (trwała II Wojna Światowa), a więźniowie (m.in. więźniowie hitlerowskiego obozu koncentracyjnego ''Emslandlager III Brual-Rhede'') byli wykorzystywani do ciężkich prac przy osuszaniu torfowisk.	+	Meteoryt został znaleziony latem 1940 roku podczas prac melioracyjnych przy budowie '''''Brualer Schloot''''', kanału służącego do osuszania i zagospodarowania mokradeł/wrzosowisk '''''Brualer Moor'''''. Znaleziono go na głębokości ponad 2 metrów. Miejsce znajdowało się na wysokim torfowisku na północny zachód od Rhede, około 500 m od granicy z Holandią (Buchwald (1975) podaje, że na zachód od wsi '''Brahe'''). Meteoryt został znaleziony przez robotników pracujących przy torfowisku — w tym okresie w Emsland istniały obozy karne (trwała II Wojna Światowa), a więźniowie (m.in. więźniowie hitlerowskiego obozu koncentracyjnego ''Emslandlager III Brual-Rhede'') byli wykorzystywani do ciężkich prac przy osuszaniu torfowisk.<ref>Buchwald (1975) podaje, że został odkryty przez robotników pozyskujących torf na opał!?</ref>

	Po znalezieniu okaz trafił do Oberbaurata '''Wilhelma Sagemüllera''', kierownika/urzędnika ''Wasserwirtschaftsamt Meppen''. Początkowo zamierzano przekazać go do regionalnego muzeum, ale bardzo szybko zainteresowali się nim naukowcy z Uniwersytetu w Getyndze. 26 sierpnia 1940 roku doktorant '''Franz Hillen''' zwrócił się do Sagemüllera z prośbą o przesłanie żelaza jemu oraz jego promotorowi, '''Friedrichowi Rudolfowi Vogelowi''', kierującemu laboratorium metalograficznym ''Institut für allgemeine Metallkunde'' Uniwersytetu w Getyndze. Sagemüller wysłał meteoryt 11 września 1940 roku. Vogel wykonał następnie badania metalograficzne i zlecił analizę chemiczną.		Po znalezieniu okaz trafił do Oberbaurata '''Wilhelma Sagemüllera''', kierownika/urzędnika ''Wasserwirtschaftsamt Meppen''. Początkowo zamierzano przekazać go do regionalnego muzeum, ale bardzo szybko zainteresowali się nim naukowcy z Uniwersytetu w Getyndze. 26 sierpnia 1940 roku doktorant '''Franz Hillen''' zwrócił się do Sagemüllera z prośbą o przesłanie żelaza jemu oraz jego promotorowi, '''Friedrichowi Rudolfowi Vogelowi''', kierującemu laboratorium metalograficznym ''Institut für allgemeine Metallkunde'' Uniwersytetu w Getyndze. Sagemüller wysłał meteoryt 11 września 1940 roku. Vogel wykonał następnie badania metalograficzne i zlecił analizę chemiczną.

	Okaz miał około 22×19×13 cm i ważył około 19 kg, a większość jego powierzchni pokrywają regmaglipty. Jeszcze ciekawsze jest to, że na dolnej stronie meteorytu naturalnie ujawniły się figury Widmanstättena w wyniku działania kwasów glebowych, wszak został znaleziony w kwaśnym środowisku torfowiska. Meteoryt został częściowo „wytrawiony” już w ziemi, bez udziału człowieka!		Okaz miał około 22×19×13 cm i ważył około 19 kg, a większość jego powierzchni pokrywają regmaglipty. Jeszcze ciekawsze jest to, że na dolnej stronie meteorytu naturalnie ujawniły się figury Widmanstättena w wyniku działania kwasów glebowych, wszak został znaleziony w kwaśnym środowisku torfowiska. Meteoryt został częściowo „wytrawiony” już w ziemi, bez udziału człowieka!
-

	== Lokalizacja ==		== Lokalizacja ==

Wiki woreczko: /* Bibliografia */

2026-10-06T20:25:08Z

Bibliografia

← poprzednia wersja		Wersja z 20:25, 6 paź 2026
Linia 63:		Linia 63:
	* Bartoschewitz Rainer, (1999), '''Der [[Emsland]] Meteorit''', ''Der Aufschluss'', 50(5), 1999, s. 257–266.		* Bartoschewitz Rainer, (1999), '''Der [[Emsland]] Meteorit''', ''Der Aufschluss'', 50(5), 1999, s. 257–266.

-	* {{Buchwald (1975)\|page=566}}	+	* {{Buchwald (1975)\|page=566-567}}

	* {{Gehler (2015)}}		* {{Gehler (2015)}}

Wiki woreczko: /* Lokalizacja */

2026-10-06T20:18:31Z

Lokalizacja

← poprzednia wersja		Wersja z 20:18, 6 paź 2026
Linia 45:		Linia 45:
	lokalizacja obozu ''Emslandlager III (Brual-Rhede)''		lokalizacja obozu ''Emslandlager III (Brual-Rhede)''

-	~~Niebieska~~ linia – kanał ''Brualer Schloot''	+	Różowa linia – kanał ''Brualer Schloot''
	{{GEFrame-end}}		{{GEFrame-end}}

Wiki woreczko: /* Lokalizacja */

2026-10-06T20:15:47Z

Lokalizacja

← poprzednia wersja		Wersja z 20:15, 6 paź 2026
Linia 41:		Linia 41:
	(B) Brual, (R) Rhede		(B) Brual, (R) Rhede
	{{GEIcon-Water}}		{{GEIcon-Water}}
-	~~torfowiska~~: ''Brualer Moor'', ''Rheder Moor''	+	bagna/wrzosowiska: ''Brualer Moor'', ''Rheder Moor''
	{{GEIcon-PinRed}}		{{GEIcon-PinRed}}
	lokalizacja obozu ''Emslandlager III (Brual-Rhede)''		lokalizacja obozu ''Emslandlager III (Brual-Rhede)''
Linia 53:		Linia 53:

	<gallery caption="" widths="240px" heights="240px" perrow="3">		<gallery caption="" widths="240px" heights="240px" perrow="3">
-	File:Emsland_(GK25-2809(1928)).jpg\|	+	File:Emsland_(GK25-2809(1928)).jpg\|Położenia bagna/wrzosowiska '''''Brualer Moor''''' (mapa z 1928 roku: ''Geologische Spezialkarte von Preussen und den Thüringischen Staaten/[2809]=Gradabteilung 21, Blatt 54: Bunde'')
-	File:Emsland_(MB2809-2909(1898)).jpg\|	+	File:Emsland_(MB2809-2909(1898)).jpg\|Położenia bagien/wrzosowisk '''''Brualer Moor''''' i '''''Rheder Moor''''' (mapy z 1898 roku: ''Topographische Karte 1:25000/[2909]=1442: Rhede in Hannover'' oraz ''[2809]=1362: Bunde'')
	</gallery>		</gallery>
		+
		+	<br clear="all"/>

	== [[Bibliografia]] ==		== [[Bibliografia]] ==